Đền Ngọc Sơn
Cả nhà đặt chân lên Cầu Thê Húc. Cây cầu nhỏ sơn đỏ son cong nhẹ, in lên mặt Hồ Hoàn Kiếm như vệt son giữa phố cổ. Gió hồ thoảng qua. Cuối cầu là mái ngói cong của đền Ngọc Sơn, bên trong có tiếng chuông nhẹ.
Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, đền tọa lạc trên đảo Ngọc Sơn phía đông bắc Hồ Hoàn Kiếm, cổng tại phố Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm. Đảo Ngọc là gò đất nổi giữa hồ, cây cổ thụ phủ kín, không khí khác hẳn phố Đinh Tiên Hoàng đông xe bên kia bờ.
Cục Di sản Văn hóa cho biết từ thời Lê đã có thờ tự trên gò đất này. Đầu thế kỷ mười chín, nhà từ thiện Tín Trai dựng chùa Ngọc Sơn thờ Phật, sau đó gác chuông chuyển thành đền thờ Văn Xương Đế Quân.
Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, năm một nghìn tám trăm sáu mươi lăm, nhà nho Nguyễn Văn Siêu chủ trì đại tu đền, xây đình Trấn Ba, bắc Cầu Thê Húc nối bờ vào đảo, và dựng Tháp Bút cùng Đài Nghiên ngay cổng ngoài.
Báo Nhân Dân và Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết nhân vật trung tâm trong đền là Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, vị anh hùng dân tộc ba lần đánh thắng quân Nguyên Mông thế kỷ mười ba. Phối thờ là Văn Xương Đế Quân, thần văn chương khoa cử. Một bên tinh thần võ, một bên tinh thần văn, gặp nhau trên đảo Ngọc.
Qua cổng ngoài, Tháp Bút đứng trên gò đá, đỉnh tạc ngọn bút lông chĩa lên trời, thân tháp khắc ba chữ Hán "Tả Thanh Thiên", nghĩa là viết lên trời xanh. Báo Nhân Dân giải thích ba chữ ấy biểu thị khát vọng hướng tới cái cao cả của người làm văn. Đối diện, Đài Nghiên theo Báo An Ninh Thủ Đô được tạc từ đá hình nửa quả đào, đặt trên lưng ba con cóc, khắc bài minh sáu mươi tư chữ. Hai công trình cùng là biểu tượng cho văn chương và khoa cử đất Thăng Long.
Theo Cục Di sản Văn hóa, đền còn là nơi sinh hoạt của Hội Hướng Thiện do Nguyễn Văn Siêu và Vũ Tông Phan đứng đầu, hội nho sĩ Thăng Long giảng học và làm việc thiện. Đảo Ngọc vì vậy còn là trung tâm văn hóa Hà Nội xưa.
Cầu Thê Húc gồm mười lăm nhịp, ba mươi hai cột gỗ sơn đỏ son. Tên cầu nghĩa là "đón nắng ban mai". Sáng sớm, ánh nắng đầu tiên trên hồ rọi vào cầu, sắc đỏ càng rực.
Cụm di tích Hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số hai nghìn ba trăm tám mươi ba, ngày chín tháng mười hai năm hai nghìn không trăm mười ba.
Đền hôm nay vẫn là nơi người Hà Nội tới lễ, đặc biệt sĩ tử trước mùa thi. Sáng sớm, khói nhang mỏng từ nội điện hòa vào hơi nước hồ, tiếng chuông vọng qua mái ngói cong ra mặt nước lặng.
Đứng trên Cầu Thê Húc nhìn lại bờ phố, cả nhà sẽ thấy Tháp Bút vẫn chĩa ngọn bút lên trời xanh như ngày Nguyễn Văn Siêu dựng nó, nhắc rằng khát vọng văn chương của đất Thăng Long chưa bao giờ tắt.