Nhà hát Múa rối Thăng Long
Buổi tối, ánh đèn hắt lên mặt nước trước thủy đình. Tiếng trống, tiếng mõ, tiếng đàn bầu vang lên. Rồi từ mặt nước, một chú rối gỗ xuất hiện, vẫy tay chào khán giả. Đó là Chú Tễu, nhân vật mở màn của mỗi buổi diễn tại Nhà hát Múa rối Thăng Long.
Nhà hát tọa lạc tại số năm mươi bảy B phố Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, ngay sát Hồ Gươm. Vị trí đó không phải ngẫu nhiên: nhiều tiết mục gắn với huyền thoại vua Lê hoàn trả gươm thần, câu chuyện dân gian quen thuộc với người Hà Nội.
Theo Báo Nhân Dân, nhà hát thành lập năm một nghìn chín trăm sáu mươi chín với tên Đoàn Nghệ thuật Kim Đồng, chuyên rối cạn phục vụ thiếu nhi Thủ đô. Qua nhiều lần đổi tên, đến tháng tám năm hai nghìn không trăm lẻ một, đơn vị có tên Nhà hát Múa rối Thăng Long và có địa chỉ chính thức tại số năm mươi bảy B với thủy đình và sân khấu nước riêng.
Loại hình nghệ thuật mà nhà hát gìn giữ có lịch sử lâu đời hơn bất kỳ công trình nào ở đây.
Báo Nhân Dân dẫn tài liệu cho biết múa rối nước hình thành từ thời nhà Lý và chỉ tồn tại ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, nơi ao, hồ, sông ngòi là một phần không thể tách rời của đời sống làng xã.
Sân khấu của múa rối nước gọi là thủy đình. Thủy đình được dựng trên mặt nước, với mái che và rèm phía sau. Đứng sau rèm đó là các nghệ sĩ, ngâm mình trong nước tới thắt lưng, điều khiển các con rối bằng hệ thống sào tre, dây và ròng rọc gắn bên dưới mặt nước. Khán giả không nhìn thấy cơ chế điều khiển, chỉ thấy những con rối gỗ sơn mài chạy, nhảy, bơi và tương tác với nhau như có sức sống riêng.
Nhà hát duy trì mười bảy tích trò cổ truyền. Các tiết mục tiêu biểu gồm cày cấy, đua thuyền, câu ếch, chọi trâu và múa rồng. Điểm nhấn ngoạn mục nhất là con rồng gỗ dài vài mét phun lửa trên mặt nước. Ngoài ra còn có tích trò huyền thoại Hồ Gươm và Sơn Tinh Thủy Tinh, được trình bày như truyền thuyết dân gian, không phải sự kiện lịch sử.
Theo Báo Nhân Dân, nhà hát đã biểu diễn tại hơn bốn mươi quốc gia, biểu diễn kín ba trăm sáu mươi lăm ngày mỗi năm, và được trao Huân chương Lao động hạng Nhất năm hai nghìn không trăm mười ba.
Múa rối nước phù hợp mọi lứa tuổi. Trẻ nhỏ thích con rối chuyển động bất ngờ và tiếng nhạc sôi động. Người lớn nhận ra tích trò quen từ ca dao và lễ hội dân gian. Không cần hiểu lời dẫn, chỉ nhìn mặt nước là đủ theo dõi.
Nhà hát Múa rối Thăng Long là một trong số ít nơi ở Hà Nội mà cả nhà có thể ngồi lại bên mặt nước, nghe tiếng trống dân gian vang lên, rồi chờ xem chú rối gỗ nào sẽ nổi lên từ làn nước tối, y như nghìn năm trước người dân đồng bằng đã từng ngồi chờ như vậy bên ao làng.