Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần
Có một vùng đất mà cả một triều đại bắt nguồn từ đó.
Nhà Trần cai trị Đại Việt từ năm một nghìn hai trăm hai mươi sáu đến một nghìn bốn trăm mười bảy. Đây là triều đại đã ba lần đánh tan quân Mông Cổ. Đây là triều đại sinh ra Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, người được người đời sau kính như vị thần hộ quốc. Nhưng nếu hỏi vùng đất nào là cội nguồn của cả triều đại ấy, câu trả lời không phải Thăng Long, không phải Thiên Trường, mà là vùng Long Hưng, đất phát tích của dòng họ Trần theo các nguồn chính thức hiện nay.
Hôm nay cả nhà đang đứng trên vùng đất đó.
Trong các tài liệu cũ, nơi này thường được ghi là thôn Tam Đường, xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. Sau sắp xếp hành chính năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, khu vực thuộc về xã Long Hưng, tỉnh Hưng Yên. Tên địa danh thay đổi, nhưng lớp ký ức quan trọng nhất thì không. Theo Ban Quản lý Di tích tỉnh Hưng Yên, từ thời nhà Lý, cụ Trần Hấp đã đưa mộ tổ Trần Kinh về vùng Thái Đường này. Các đời sau, Trần Hấp, Trần Lý, Thái tổ Trần Thừa rồi đến các vua Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông đều gắn với vùng đất này.
Cả nhà hãy bước vào khu đền Vua.
Gian giữa thờ Trần Thái Tông, vị vua khai sáng triều Trần, người đã lãnh đạo cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân Mông Cổ năm một nghìn hai trăm năm mươi tám. Bên tả thờ Trần Thánh Tông, vị vua chỉ huy cuộc kháng chiến lần thứ hai năm một nghìn hai trăm bảy mươi tư. Bên hữu thờ Trần Nhân Tông, người đã cùng toàn dân đánh bại cuộc xâm lược lần thứ ba năm một nghìn hai trăm tám mươi tám, rồi sau đó xuất gia thành Phật hoàng ở Yên Tử.
Ba người thờ ở ba vị trí trong gian tiền điện. Ba triều vua. Ba lần chống Mông Cổ. Và đây là điều ít người nhớ tới: cả ba đều có cội nguồn từ vùng đất này, dù trong khi trị vì họ đóng đô ở Thăng Long.
Ở hậu cung, không gian thờ tự đi sâu hơn vào cội rễ của triều đại. Theo nguồn Ban Quản lý Di tích tỉnh Hưng Yên, hậu cung có ban thờ Trần Hấp, Trần Kinh, Trần Lý, Trần Thừa là những người đặt nền móng cho sự nghiệp nhà Trần, cùng với Trần Thủ Độ, người quyền thần đã đưa nhà Trần lên ngôi, và Linh từ quốc mẫu Trần Thị Dung.
Sang Đền Thánh, cả nhà sẽ thấy không gian thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Tên ông gắn với chiến thắng Bạch Đằng Giang năm một nghìn hai trăm chín mươi tám, gắn với bộ binh thư Binh thư yếu lược, và gắn với câu nói còn lại qua hàng thế kỷ: "Khoan thư sức dân làm kế sâu rễ bền gốc." Trần Quốc Tuấn không phải vua, nhưng được thờ cùng các vua trong khu di tích vùng Long Hưng, vì ông là biểu tượng của ý chí và sức mạnh mà triều Trần đã trao cho đất nước.
Đền Mẫu là nơi thờ Trần Thị Dung và các hoàng hậu, công chúa đầu triều Trần. Khi đứng trước không gian này, cả nhà có thể nghĩ đến những người phụ nữ đã gánh phần hy sinh trong thời loạn, những người không chỉ bên cạnh các vua mà còn là một phần của cái nền đã đỡ cả triều đại đứng vững.
Phía trước khu đền là khu lăng mộ. Ba ngôi mộ lớn mà người dân địa phương gọi là phần Đa, phần Trung và phần Bụt. Theo nguồn Ban Quản lý Di tích tỉnh Hưng Yên, ba ngôi mộ này tương truyền gắn với Chiêu Lăng, Dụ Lăng và Đức Lăng. Chữ "tương truyền" ở đây rất quan trọng. Nó không phải cách nói yếu đuối hay né tránh. Nó nói lên sự thật rằng câu chuyện vừa có tư liệu lịch sử, vừa có lớp ký ức dân gian, và người hướng dẫn có trách nhiệm là kể đúng mức chắc chắn của từng lớp thông tin.
Khu di tích được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt từ cuối năm hai nghìn không trăm mười bốn.
Nếu cả nhà có dịp đến vào dịp lễ hội, không gian này sẽ sống động theo nghĩa khác. Lễ hội Đền Trần vùng Long Hưng diễn ra vào tháng Giêng âm lịch, với nghi lễ dâng hương, rước thủy, rước bộ, tế lễ và phần hội truyền thống. Lễ hội đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm hai nghìn không trăm mười bốn.
Cả nhà hãy đứng lặng một chút trước những ngôi mộ phần phủ rêu xanh, nhìn ra cánh đồng Long Hưng mênh mông. Từ mảnh đất bình thường này, một dòng họ đã gánh trên vai ba lần giặc đến, và ba lần giữ nguyên bờ cõi. Không có bia đá nào cần ghi thêm gì nữa.
---