Đèo Gió

Có những điểm dừng trên đường không có tên trong sách hướng dẫn du lịch, nhưng lại là nơi cả nhà sẽ nhớ lâu hơn nhiều điểm có tên nổi tiếng.

Đèo Gió là một điểm như vậy.

Đèo Gió nằm trên tuyến Quốc lộ 3 nối vùng Bắc Kạn cũ với Cao Bằng, ở khu vực giữa Nà Phặc và Vân Tùng thuộc huyện Ngân Sơn, nay thuộc tỉnh Thái Nguyên sau khi hai tỉnh sáp nhập từ tháng bảy năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm. Theo Báo Bắc Kạn, đèo dài mười hai cây số, có nhiều dốc cao và khúc cua nguy hiểm, mật độ phương tiện vận tải khá lớn. Đây không phải là điểm tham quan theo kiểu có cổng vào và vé ra. Đây là đoạn đường đèo mà người đi qua tự nhiên muốn dừng lại vì cảnh đẹp, vì không khí khác hoàn toàn so với đồng bằng, và vì những hộ dân bên đường bán thứ cả nhà chỉ tìm thấy ở đây.

Khu vực Tiểu khu Đèo Gió nằm ở độ cao khoảng tám trăm đến một nghìn mét so với mực nước biển. Theo Báo Thái Nguyên, nền nhiệt ở đây thấp hơn vùng lân cận hai đến ba độ và thường phủ sương mù. Mùa hè mưa nhiều và mát, mùa đông có lúc nhiệt độ xuống một đến hai độ và sương mù dày đặc. Báo Bắc Kạn từng ghi nhận có buổi sáng sương mù dày đến mức tầm nhìn chỉ còn năm đến mười mét.

Chính điều kiện khí hậu đó làm cho cây ăn quả ở đây khác biệt. Báo Thái Nguyên mô tả khu vực xã Ngân Sơn và Nà Phặc có gần ba mươi héc ta đào; cây đào tiên ở Đèo Gió cho quả có vị đặc trưng gắn với nhiệt độ thấp và sương núi. Đào và lê ở đây là thứ cả nhà nên thử nếu đến đúng mùa.

Báo Bắc Kạn ghi Tiểu khu Đèo Gió có khoảng một trăm mười hai hộ dân thuộc năm dân tộc cùng sinh sống, trong đó khoảng sáu mươi hộ là người Dao Tiền sống dọc tuyến Quốc lộ 3 dài khoảng ba cây số. Cộng đồng Dao Tiền ở đây còn duy trì nghi lễ vòng đời như cưới hỏi, ma chay và lễ cấp sắc. Phụ nữ trung niên còn giữ trang phục truyền thống và nghề thêu may từ đời này qua đời khác.

Đèo Gió không phải điểm check-in nổi tiếng. Nhưng đây là một trong những nơi ở vùng Đông Bắc mà cả nhà có thể dừng xe, bước xuống, hít thở không khí núi lạnh thật sự, mua một túi đào từ tay người Dao Tiền và nhìn ra những vạt rừng xanh trải từ đỉnh đèo xuống thung lũng xa xa, tất cả mà không cần mua vé vào cổng.

Địa hình ở đây dữ dội theo cả hai mùa. Mùa mưa, sườn núi dễ sạt lở sau những đợt mưa kéo dài. Mùa đông, sương mù phủ kín đến mức không nhìn thấy gì cách mười mét. Vẻ đẹp và sự khắc nghiệt của Đèo Gió tồn tại cùng nhau, không tách rời.

Cả nhà đến đây sẽ thấy một điều khó gặp ở những điểm du lịch có tổ chức: cuộc sống thật của người vùng cao đang diễn ra ngay trước mắt. Người Dao Tiền bán đào bên lề đường, phụ nữ thêu váy truyền thống trước hiên nhà, khói bếp tỏa ra từ những mái nhà lưng chừng núi.

Đứng trên đỉnh đèo vào một sáng sương tan, nhìn xuống thung lũng đang dần hiện ra qua màn trắng mờ, cả nhà sẽ hiểu vì sao người ta hay dừng lại ở đây lâu hơn dự định.