Đèo Khau Cốc Chà

Có những con đường mà người ta không xây thẳng được, vì núi không cho phép.

Đèo Khau Cốc Chà là một con đường như thế. Dài khoảng hai rưỡi cây số, nhưng đường không đi thẳng. Nó phải bám theo sườn núi Cốc Chà, uốn lượn qua mười bốn khúc cua tay áo, tạo thành mười lăm tầng dốc chồng lên nhau như những bậc thang khổng lồ. Nhìn từ xa, con đường trông như một dải lụa mỏng vắt qua sườn núi. Đó là lý do tại sao người ta hay gọi đây là đèo mười lăm tầng.

Đèo thuộc xóm Nà Đoỏng, xã Xuân Trường, khu vực Bảo Lạc, Cao Bằng, nằm trên Quốc lộ bốn A, cách thị trấn Bảo Lạc khoảng mười bảy cây số. Danh mục kiểm kê di tích tỉnh Cao Bằng năm hai nghìn không trăm hai mươi bốn xếp đây là danh lam thắng cảnh với "giá trị cảnh quan hùng vĩ" và ghi là còn nguyên trạng.

Theo cẩm nang Du lịch Cao Bằng, người dân địa phương kể rằng thời Pháp thuộc, con đèo này chỉ là đường mòn bề ngang khoảng bốn mươi phân, dốc đứng bám sườn núi đất, rất trơn trượt.

Điểm ngắm toàn cảnh tốt nhất là đỉnh Pác Thốc. Từ đó nhìn xuống, Báo Cao Bằng mô tả có thể thấy toàn bộ các tầng cua của đèo và một phần thung lũng Đồng Mu bên dưới, nơi trung tâm xã Xuân Trường nằm như một đảo nhỏ giữa những dãy núi. Lối lên Pác Thốc khoảng một cây số đường mòn, theo mô tả đăng lại trên Vietnam.vn.

Hình ảnh cả nhà hay thấy về đèo Khau Cốc Chà, những tầng cua xoắn ốc trên vách núi, thực ra nhìn rõ nhất không phải khi đứng trên đèo mà là khi đứng ngang tầm hoặc cao hơn một chút. Đó là lý do Pác Thốc quan trọng.

Vùng Bảo Lạc là nơi có nhiều cộng đồng dân tộc cùng sinh sống, trong đó có người Dao, người Mông, người Tày và người Nùng. Con đèo Khau Cốc Chà, vì vậy, không chỉ là một cảnh quan địa hình mà còn là một tuyến đường kết nối đời sống. Những chuyến xe đi qua đây mỗi ngày không chỉ chở khách tham quan mà còn chở hàng hóa, nông sản, người dân lên chợ và về nhà.

Khi đi đèo này, mùa lúa chín vào cuối tháng chín đến tháng mười một thường được báo Cao Bằng gợi ý là thời điểm đẹp nhất để ngắm thung lũng phía dưới. Sương mù mùa đông làm đèo trở nên huyền bí hơn nhưng cũng khó lái hơn đáng kể.

Đứng trên đỉnh Pác Thốc, nhìn xuống con đèo uốn mình trong buổi chiều muộn, cả nhà sẽ thấy từng tầng cua hiện ra rõ dần khi ánh sáng đổ nghiêng theo sườn núi. Phía dưới, thung lũng Đồng Mu nhỏ lại như một mảnh ruộng bàn tay, bao quanh bởi những dãy núi đứng thẳng như vách. Và con đường mảnh như sợi chỉ trắng kia, vắt qua tất cả, nhắc ta rằng người ta đã tìm cách đi qua đây từ rất lâu trước khi có bất kỳ tấm bản đồ nào.