Núi Các Mác
Có những ngọn núi nổi tiếng vì hình dáng kỳ vĩ, có những ngọn núi nổi tiếng vì độ cao. Núi Các Mác ở Pác Bó, Cao Bằng không thuộc nhóm nào trong số đó. Nó nổi tiếng vì một cái tên, và câu chuyện đứng sau cái tên ấy.
Ngọn núi này trong tiếng địa phương vốn có tên là Phja Tào, nghĩa là Núi Đào. Tài liệu của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cao Bằng ghi rõ điều đó. Đó là cái tên người dân vùng Trường Hà, Hà Quảng đã dùng từ bao đời, đơn giản và gắn với thiên nhiên xung quanh.
Rồi năm một nghìn chín trăm bốn mươi mốt, Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó, chọn hang đá gần chân núi làm nơi ở và làm việc. Và khi đặt tên cho dòng suối trước cửa hang là suối Lê-nin, Người cũng đặt tên cho ngọn núi bên suối là núi Các Mác.
Karl Marx, người Đức, sinh năm một nghìn tám trăm mười tám, mất năm một nghìn tám trăm tám mươi ba. Cùng Friedrich Engels, ông viết "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản". Sau đó, trong gần bốn mươi năm, ông viết bộ "Tư bản", phân tích cơ chế kinh tế tư bản và đặt nền tảng lý luận cho phong trào cách mạng vô sản toàn cầu. Chủ nghĩa Mác, cùng với chủ nghĩa Lê-nin sau này, là tư tưởng chủ đạo dẫn đường cho con đường cách mạng của Nguyễn Ái Quốc.
Khi đặt tên Các Mác cho ngọn núi và Lê-nin cho dòng suối, Người đã làm một hành động không phải vì không khí lãng mạn. Đó là hành động của người lãnh đạo một phong trào bí mật trong điều kiện thiếu thốn và nguy hiểm, muốn nhắc nhở mình và những người đồng chí mỗi ngày nhìn ra suối, nhìn lên núi là thấy ngay hai tên tư tưởng dẫn đường.
Cổng du lịch Cao Bằng mô tả khung cảnh: dòng suối Lê-nin trong xanh, hiền hòa, ôm lấy núi Các Mác. Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cao Bằng ghi cảnh quan vùng này có giá trị thẩm mỹ với sơn thủy hữu tình, thời tiết ôn hòa, không khí trong lành. Và điều quan trọng hơn, nguồn này ghi nhận cảnh quan núi suối tại đây vẫn giữ được tương đối nguyên vẹn cho đến nay.
Điều đó có nghĩa là cảnh quan cả nhà đang nhìn không khác lắm so với những gì Bác nhìn vào buổi sáng tháng hai năm một nghìn chín trăm bốn mươi mốt khi Người đứng trước cửa hang, nhìn ra dòng suối và ngọn núi mình vừa đặt tên lại.
Tuyến tham quan men theo suối Lê-nin đi qua nhiều điểm: cột mốc biên giới số một trăm linh tám, nơi Bác ngồi câu cá, vườn trúc Bác trồng, nền nhà ông Lý Quốc Súng, hang Cốc Bó và bàn ghế đá. Cổng du lịch Cao Bằng trình bày tuyến này như một hành trình nối cảnh quan với ký ức, mỗi điểm dừng là một lớp câu chuyện thêm vào.
Tại hang Cốc Bó, điểm dừng quan trọng nhất trong tuyến, cả nhà sẽ thấy nơi Bác thực sự sống và làm việc, không phải tham quan danh thắng mà là bước vào không gian của lịch sử. Bàn ghế đá bên suối là nơi Bác ngồi dịch tài liệu và viết thơ. Lán Khuổi Nặm, cách khu suối khoảng tám trăm mét, là nơi Hội nghị Trung ương tám năm một nghìn chín trăm bốn mươi mốt diễn ra, quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh.
Tháng chín năm một nghìn chín trăm sáu mươi chín, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh mất, nhân dân Cao Bằng đã tổ chức lễ truy điệu ngay tại cụm di tích núi Các Mác và suối Lê Nin, theo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cao Bằng. Đó là cách người Cao Bằng chọn để tiễn đưa Người, tại mảnh đất mà Người đã chọn khi trở về Tổ quốc.
Núi Các Mác không hùng vĩ theo nghĩa địa lý. Nhưng đó là ngọn núi mà cứ mỗi sáng trong những năm cách mạng gian khổ nhất, Nguyễn Ái Quốc nhìn thấy từ cửa hang và được nhắc nhở về con đường Người đã chọn.