Hang Cốc Bó
Tên của nơi này, trong tiếng địa phương, có nghĩa là "hang đầu nguồn". Và đó chính xác là điều nó mang lại, không chỉ là nguồn của dòng suối, mà còn là nơi khởi đầu của một giai đoạn lịch sử.
Hang Cốc Bó là một trong những điểm di tích quan trọng nhất trong Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, thuộc xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Đây là nơi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc bắt đầu sống và làm việc từ ngày tám tháng hai năm một nghìn chín trăm bốn mươi mốt, sau khi trở về Tổ quốc ngày hai mươi tám tháng một cùng năm đó.
Ba mươi năm xa Tổ quốc. Và khi trở về, Người chọn một cái hang nhỏ trên núi đá ở vùng biên giới để bắt đầu.
Bảo tàng Hồ Chí Minh thành phố Huế mô tả hang Cốc Bó là hang nhỏ hẹp, điều kiện sinh hoạt khắc nghiệt, nước nhỏ giọt, ẩm và lạnh về mùa đông. Không phải chỗ ở mà bất kỳ ai chọn lựa nếu có lựa chọn khác. Nhưng Người ở đây vì nó kín đáo, gần nguồn nước và thuận lợi cho việc quan sát và rút lui khi cần. Đó là tư duy của người đang lãnh đạo một phong trào cách mạng bí mật.
Khi bước vào cửa hang, cả nhà sẽ thấy dòng chữ "8/2/1941" khắc tại cửa, dấu mốc ngày Bác chuyển vào đây sinh sống. Bên trong, có tấm phản gỗ nơi Bác nằm nghỉ, bếp lửa, bàn đá nơi Bác làm việc và tảng đá Bác ngồi câu cá bên suối. Mỗi vật dụng giản dị ấy kể lại những ngày tháng gian khó mà rất đỗi kiên định.
Một điểm đặc biệt được Bảo tàng Hồ Chí Minh thành phố Huế ghi lại: giữa hang có một khối nhũ đá cao mà Nguyễn Ái Quốc đã chọn và tạc thành tượng Các Mác. Hành động đó gợi lên điều gì đó về người làm việc một mình trong hang đá, giữa núi rừng Cao Bằng, vẫn giữ trong lòng hình ảnh của người thầy tư tưởng mà Người kính trọng.
Tại chiếc bàn đá bên bờ suối Lê Nin, câu chuyện thêm một lớp khác. Tài liệu của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Cao Bằng ghi bàn đá phục chế đặt tại đúng vị trí trước đây, rộng khoảng tám mươi nhân năm mươi xăng-ti-mét, cao khoảng sáu mươi xăng-ti-mét. Tại đây, Nguyễn Ái Quốc làm việc, nghiên cứu, viết và dịch tài liệu tuyên truyền cách mạng. Bài thơ "Tức cảnh Pác Bó" có câu nổi tiếng "Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng" gắn trực tiếp với khung cảnh này, một bàn đá nhỏ bên suối, một cuốn sách trên tay, và niềm tin vào con đường cách mạng.
Từ hang Cốc Bó, nếu cả nhà tiếp tục khoảng tám trăm mét về phía đông là lán Khuổi Nặm, nơi Bác ở lâu nhất trong thời gian tại Pác Bó. Đây là địa điểm diễn ra Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ tám tháng năm năm một nghìn chín trăm bốn mươi mốt. Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hội nghị này xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là trên hết và quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh, trực tiếp tạo nền tảng cho Cách mạng Tháng Tám bốn năm sau đó.
Cả nhà thử nghĩ: từ một cái hang nhỏ hẹp bên bờ suối ở vùng núi biên giới, những quyết định lớn của lịch sử đã được chuẩn bị. Đó là điều mà Pác Bó, hang Cốc Bó và bàn đá bên suối Lê Nin dạy cho người đến thăm, không phải về sự hoành tráng mà về ý chí và sự kiên định.
Đây không phải hang động địa chất để ngắm nhũ đá. Đây là nơi một con người sống và làm việc trong những năm tháng gian khó nhất của lịch sử cách mạng Việt Nam. Sự giản dị của nó chính là sức nặng của nó.