Khu di tích Pác Bó

Trong những ngày đầu tháng hai năm một nghìn chín trăm bốn mươi mốt, một người đàn ông vượt qua đường biên giới Trung Quốc và Việt Nam tại cột mốc số một trăm linh tám. Ông đã rời đất nước ba mươi năm. Bây giờ ông trở về.

Người đó là Nguyễn Ái Quốc.

Khu vực ông về là Pác Bó, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Nơi đây nằm cách trung tâm tỉnh khoảng năm mươi hai cây số về phía Bắc, sát đường biên. Rừng núi trùng điệp. Tiếng suối chảy không dứt.

Ông ở trong hang Cốc Bó, một kẽ núi đá nhỏ, ẩm và tối. Phía trước hang là một con suối chảy qua những tảng đá rêu phong. Ông đặt tên con suối đó là suối Lê Nin, và đặt tên ngọn núi phía sau là núi Các Mác.

Mỗi sáng, ông ra bờ suối, ngồi trên một tảng đá phẳng và dịch tài liệu. Tảng đá đó ngày nay được gọi là Bàn đá dịch sử Đảng. Không xa đó, có một chiếc lán nhỏ bên suối Khuổi Nặm, là nơi ông và đồng đội hội họp.

Giai đoạn từ năm một nghìn chín trăm bốn mươi mốt đến năm một nghìn chín trăm bốn mươi lăm, Pác Bó là trung tâm của phong trào cách mạng Việt Nam. Từ kẽ núi nhỏ này, những quyết định lớn được đưa ra. Từ tảng đá bên suối đó, những trang tài liệu được dịch sang tiếng Việt để truyền đi khắp nơi.

Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó được xếp hạng theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ năm hai nghìn không trăm mười hai. Khu di tích bao gồm cột mốc biên giới số một trăm linh tám, hang Cốc Bó, Bàn đá dịch sử Đảng, lán Khuổi Nặm, suối Lê Nin và núi Các Mác.

Cả nhà ơi, đứng bên suối Lê Nin mà nghe tiếng nước chảy, nhìn lên vách đá nơi hang Cốc Bó khuất sau tán cây, người ta dễ hình dung một buổi sáng sương mù của tháng hai năm đó. Một người đàn ông ngồi một mình bên tảng đá, cúi đầu dịch từng trang sách, trong khi tiếng rừng núi Cao Bằng vây quanh tứ phía. Ông vừa trở về sau ba mươi năm. Và công việc thì còn rất dài phía trước.