Đình Hàng Kênh
Cả nhà đang bước vào một ngôi đình hơn ba trăm năm tuổi giữa lòng nội đô Hải Phòng. Nhưng đây không chỉ là một điểm thờ cúng. Đây là một bảo tàng điêu khắc. Người ta nói giới nghiên cứu mỹ thuật gọi nơi này là bảo tàng nghệ thuật chạm khắc dân gian thế kỷ mười tám của Việt Nam. Và khi cả nhà ngước mắt lên nhìn những đầu kèo, xà ngang và các mảng gỗ trên đầu, sẽ hiểu vì sao.
Đình Hàng Kênh, tên chữ là Nhân Thọ Đình, tức Đình Trường Thọ, được xây vào khoảng năm một nghìn bảy trăm mười chín dưới thời vua Lê Dụ Tông. Đình thờ Đức vương Ngô Quyền, người chỉ huy trận Bạch Đằng năm chín trăm ba mươi tám, kết thúc hơn một nghìn năm Bắc thuộc. Người dân làng Hàng Kênh tôn ngài là Quốc tổ trung hưng, tức vị tổ phục hưng quốc gia.
Nhưng điều làm đình này nổi tiếng không chỉ là đối tượng thờ cúng. Là nghệ thuật. Trong đình có hơn một trăm năm mươi mảng điêu khắc với gần bốn trăm con rồng chạm khắc, mỗi con một dáng khác nhau. Rồng cuộn lá đề, rồng vờn mây, rồng vờn ngọc, rồng mẹ con, rồng lượn sóng, rồng trong tổ hợp với phượng, hạc, lân, hổ và hoa lá. Cả nhà nhìn lên các đầu kèo, sẽ thấy những con rồng cuộn cuộn, sinh động, như đang chuyển động. Đây là phong cách rồng cuồn cuộn đặc trưng của nghệ thuật chạm khắc đình làng Bắc Bộ cuối thế kỷ mười bảy đầu thế kỷ mười tám. Rất khác với rồng triều đình thanh tao của thời Lý, thời Trần.
Tất cả các tác phẩm này được làm hoàn toàn bằng kỹ thuật mộng mẹ con truyền thống của thợ mộc Bắc Bộ. Không dùng đinh sắt. Các mảng gỗ khóa chặt vào nhau bằng hệ thống mộng. Đó là lý do sau hơn ba trăm năm với nhiều lần trùng tu, phần lớn cấu trúc gỗ vẫn giữ được.
Đình được Bộ Văn hóa xếp hạng Di tích cấp Quốc gia về kiến trúc nghệ thuật từ năm một nghìn chín trăm sáu mươi hai, trong đợt công nhận Di tích Quốc gia đầu tiên của Việt Nam.
Cuối thế kỷ mười bảy đầu thế kỷ mười tám là đỉnh cao của nghệ thuật chạm khắc đình làng Bắc Bộ. Nhưng hầu hết các đình cổ Bắc Bộ đã bị phá hoại hoặc cải tạo lớn qua các cuộc chiến tranh và vận động xã hội. Đình Hàng Kênh là một trong số ít đình còn gần như nguyên vẹn hệ thống chạm khắc giai đoạn đó. Đó là lý do nó quý hiếm.
Vào trung tuần tháng hai âm lịch hằng năm, đình mở lễ hội cầu phúc với ba tiết mục đặc trưng: hát ả đào tức ca trù, nghệ thuật đã được UNESCO công nhận là di sản phi vật thể; chèo cổ, sân khấu dân gian Bắc Bộ; và múa hạc gỗ, điều mà ít nơi nào có. Những con hạc bằng gỗ được điều khiển bằng hệ thống dây kéo, dập dìu như thật giữa tiếng trống tiếng đàn.
Từ ngày hai mươi tám tháng sáu năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, Hải Phòng khai trương tour du lịch đêm đầu tiên ngay tại đình này. Buổi tối, ánh đèn nghệ thuật chiếu lên các mảng chạm khắc rồng, tạo cảnh huyền ảo. Tiếng ca trù và chèo cổ vang lên trong sân đình, giữa bóng những con rồng thế kỷ mười tám lung linh trong ánh sáng.
Đình Hàng Kênh là sự gặp gỡ của ba điều: lịch sử gắn với Ngô Quyền và trận Bạch Đằng; nghệ thuật với gần bốn trăm con rồng chạm khắc thế kỷ mười tám; và sinh hoạt cộng đồng với lễ hội và biểu diễn nghệ thuật vẫn còn sống đến hôm nay. Cả nhà vào đây, ngước mắt lên, và cả một thế kỷ của người thợ mộc Bắc Bộ hiện ra trên đầu, con rồng nọ đuổi con rồng kia mãi không ngừng.