Khu Du Lịch Đồ Sơn

Cả nhà có để ý không: Đồ Sơn là một bán đảo nhỏ, nhưng chứa bốn lớp lịch sử chồng lên nhau trong cùng một dải đất hướng ra biển.

Lớp thứ nhất là thời Pháp thuộc cuối thế kỷ mười chín, khi người Pháp khai thác nơi này làm bãi tắm nghỉ mát cho quan chức và sĩ quan. Cùng thời với Sầm Sơn ở Thanh Hóa và Cửa Lò ở Nghệ An, Đồ Sơn trở thành bãi biển nghỉ dưỡng lâu đời nhất của miền Bắc Việt Nam. Các biệt thự kiểu Pháp mọc lên dọc bãi biển, trên những đỉnh đồi nhìn ra vịnh Bắc Bộ.

Lớp thứ hai là năm một nghìn chín trăm năm mươi lăm. Cả nhà biết Hiệp định Genève ký năm một nghìn chín trăm năm mươi tư chia đôi đất nước tại vĩ tuyến mười bảy. Một năm sau, những tên lính Pháp cuối cùng rút khỏi miền Bắc. Và theo các tài liệu lịch sử, chính tại một cầu cảng nhỏ ở Đồ Sơn mang tên Bến Nghiêng, đoàn quân ấy đã xuống thuyền rời đi. Một mốc kết thúc gần một thế kỷ thực dân, lặng lẽ như thủy triều rút.

Lớp thứ ba là câu chuyện mà nhiều cả nhà có thể chưa nghe: từ chính bán đảo Đồ Sơn này, một tuyến vận tải biển bí mật đã hoạt động suốt mười bốn năm trời. Ngày hai mươi ba tháng mười năm một nghìn chín trăm sáu mươi mốt, Đoàn bảy trăm năm mươi chín của Hải quân Nhân dân Việt Nam được thành lập tại Bến K15, một vịnh nhỏ kín gió dưới chân núi Nghinh Phong ở cuối bán đảo. Từ bến này, hơn một nghìn tám trăm chuyến tàu đã xuất phát trong bóng đêm, không mang số hiệu, hóa trang thành tàu cá bình thường, vượt qua hàng nghìn cây số biển dưới tầm kiểm soát của hạm đội Mỹ, để chuyển hơn một trăm năm mươi nghìn tấn vũ khí và hơn tám mươi nghìn cán bộ vào chiến trường miền Nam. Đó là lý do con đường ấy được đặt tên là Đường Hồ Chí Minh trên biển, song song với Đường Hồ Chí Minh trên đất Trường Sơn. Bến K15 hiện là Di tích Lịch sử Quốc gia, và toàn hệ thống đường Hồ Chí Minh trên biển đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích Quốc gia Đặc biệt.

Lớp thứ tư là năm một nghìn chín trăm chín mươi lăm. Đó là lúc Casino Đồ Sơn khai trương, trở thành casino hợp pháp đầu tiên của Việt Nam, chỉ phục vụ khách quốc tế. Công trình từng là biểu tượng của một giai đoạn phát triển đặc biệt, rồi dần ngừng hoạt động và xuống cấp, để lại một dấu ấn kiến trúc của thập niên một nghìn chín trăm chín mươi đứng lặng giữa bán đảo.

Bây giờ cả nhà lưu ý một điều quan trọng về cát biển nơi đây. Cát Đồ Sơn không trắng như Phú Quốc hay Côn Đảo. Cát ở đây hơi sậm màu, pha phù sa từ sông Hồng và sông Văn Úc đổ ra. Đó không phải ô nhiễm, đó là đặc điểm địa chất tự nhiên của vùng cửa sông châu thổ Bắc Bộ. Nếu cả nhà kỳ vọng cát trắng mịn thì sẽ thấy lạ, nhưng nếu cả nhà nhìn đó là dấu ấn của hệ thống sông ngòi Bắc Bộ in lên biển, thì sẽ thấy một điều khá thú vị.

Đồ Sơn có ba khu bãi tắm: Khu Một, Khu Hai và Khu Ba. Khu Hai là trung tâm với nhiều khách sạn và nhà hàng. Khu Ba yên tĩnh hơn, có Biệt thự Bảo Đại trên đồi Vung, dấu ấn kiến trúc thuộc địa từ thập niên một nghìn chín trăm hai mươi đến một nghìn chín trăm ba mươi. Và cuối Khu Ba, tại chân núi Nghinh Phong, là Bến K15 mà cả nhà mình vừa nghe.

Một điều nữa cả nhà nên biết nếu đến vào đúng dịp. Ngày chín tháng tám âm lịch hằng năm, Đồ Sơn tổ chức Lễ hội Chọi trâu. Đây là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận theo Quyết định số năm nghìn không trăm bảy mươi chín ngày hai mươi bảy tháng mười hai năm hai nghìn không trăm mười hai. Theo tương truyền, lễ hội có nguồn gốc từ thời vua Lý Thánh Tông, gần một nghìn năm trước, rồi được phục dựng chính thức từ năm một nghìn chín trăm chín mươi. Lễ hội cầu mong Thủy thần che chở cho ngư dân ra khơi, và sau khi chọi xong, cả trâu thắng lẫn trâu thua đều được giết để tế. Đây là một lễ hội mang khí thế cộng đồng rất đặc trưng của ngư dân vùng biển Bắc Bộ.

Từ ngày một tháng bảy năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, sau khi sắp xếp hành chính, quận Đồ Sơn cũ đã trở thành hai phường trực thuộc thành phố Hải Phòng: phường Đồ Sơn với hơn ba mươi sáu nghìn dân, và phường Nam Đồ Sơn với hơn ba mươi nghìn dân. Tên địa danh Đồ Sơn vẫn giữ nguyên, nhưng đơn vị hành chính đã thay đổi.

Cả nhà ơi, Đồ Sơn không phải chỉ là một bãi biển. Đứng ở Bến K15 vào buổi sáng sớm, khi sóng vỗ vào vách đá chân núi Nghinh Phong và mặt trời vừa lên khỏi vịnh Bắc Bộ, cả nhà sẽ cảm được cái nặng của lịch sử ngay dưới lòng bàn chân, nơi những con tàu không số đã lặng lẽ rời đi trong đêm tối, mang theo một đất nước trên boong.