Nhà Hát Lớn Hải Phòng
Đứng trên quảng trường này, cả nhà đang đứng trước một công trình chứa đựng câu chuyện của ba thời đại: thời thuộc địa Pháp, thời Cách mạng, và thời đổi mới.
Nhà hát Lớn Hải Phòng nằm tại số hai mươi tám đường Trần Hưng Đạo, phường Hồng Bàng mới sau sáp nhập từ ngày một tháng bảy năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm. Đây là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp Quốc gia từ tháng mười hai năm hai nghìn không trăm mười lăm.
Câu chuyện đầu tiên là về người Pháp và kiến trúc. Thời thuộc địa, người Pháp đã xây ba nhà hát lớn ở ba thành phố quan trọng nhất Đông Dương: Nhà hát Lớn Sài Gòn năm một nghìn chín trăm, Nhà hát Lớn Hà Nội từ năm một nghìn chín trăm linh một đến năm một nghìn chín trăm mười một, và Nhà hát Lớn Hải Phòng. Cả ba đều theo nguyên mẫu Opéra Garnier ở Paris, nhà hát opera nổi tiếng nhất thế giới.
Về niên đại xây dựng, các nguồn không thống nhất. Wikipedia ghi khởi công năm một nghìn tám trăm chín mươi tám, hoàn thành tháng mười một năm một nghìn chín trăm. Các nguồn báo chí và du lịch lại ghi từ năm một nghìn chín trăm linh bốn đến năm một nghìn chín trăm mười hai. Có khả năng hai mốc tương ứng với hai giai đoạn xây dựng hoặc cải tạo khác nhau. Kiến trúc sư ban đầu trúng thầu là Berruer; từ giữa năm một nghìn tám trăm chín mươi chín, công trình được giao cho Bourdeaud tiếp tục.
Phong cách kiến trúc là Baroque kết hợp Tân cổ điển, đặc trưng cuối thế kỷ mười chín đầu thế kỷ hai mươi trong các nhà hát opera ở Pháp. Mặt tiền hai tầng đối xứng, cột Hi Lạp-La Mã, phù điêu trang trí, mái cong lượn. Điều đặc biệt: tất cả vật liệu xây dựng, gồm đá, kim loại, kính và thiết bị sân khấu, đều được người Pháp mang từ chính quốc về Việt Nam. Đây là một trong số ít công trình ở Đông Dương đầu thế kỷ hai mươi mà nguyên liệu hoàn toàn nhập từ châu Âu.
Nhưng câu chuyện quan trọng hơn là những gì xảy ra tại đây không phải trên sân khấu mà trong hiện thực.
Ngày hai mươi tháng mười một năm một nghìn chín trăm bốn mươi sáu. Lúc đó quan hệ Việt Pháp đã rất căng thẳng sau các hiệp ước tạm thời. Gần một tháng trước khi Toàn quốc kháng chiến chính thức nổ ra ngày mười chín tháng mười hai, thực dân Pháp đã tấn công Hải Phòng. Tại Nhà hát Lớn, một trận đánh bảo vệ thành phố diễn ra giữa quân ta và quân Pháp. Trung đội trưởng Đặng Kim Nở dẫn mười hai chiến sĩ tự vệ Hải Phòng đứng vững tại đây. Cả mười ba người đều hy sinh. Vì vậy, ngoài giá trị kiến trúc, Nhà hát Lớn Hải Phòng còn là nơi tưởng niệm mười ba chiến sĩ, biểu tượng tinh thần kháng chiến của thành phố cảng.
Hôm nay, Nhà hát vẫn là trung tâm biểu diễn nghệ thuật chính của Hải Phòng, do Trung tâm Tổ chức Biểu diễn Nghệ thuật thành phố quản lý. Đứng trước mặt tiền lộng lẫy với cột đá, phù điêu và mái cong lượn, cả nhà đang nhìn vào một công trình mà đá, kim loại, kính từng vượt biển từ Pháp sang. Và cũng nhìn vào nơi mà một trung đội tự vệ thành phố cảng đã đứng đến người cuối cùng. Hai lớp lịch sử ấy cùng nhau tạo nên tên tuổi của Nhà hát Lớn Hải Phòng, không lẫn vào đâu được.