Gò Đống Đa
Mùng năm Tết, khói nhang toả từ sáng sớm. Những vòng hoa, tiếng trống và bước chân hàng chục nghìn người Hà Nội hội tụ về một khu đất không lớn ở quận Đống Đa. Họ đến để tưởng nhớ.
Đây là Gò Đống Đa, khu di tích lịch sử quốc gia nằm ngay giữa lòng Hà Nội, tại quận Đống Đa. Tên gọi ngắn gọn nhưng mang trong đó cả một trận đánh làm thay đổi lịch sử đất nước.
Vào mùa đông năm một nghìn bảy trăm tám mươi tám, nhà Thanh từ phương bắc đưa quân sang với danh nghĩa "phù Lê". Hai mươi chín vạn quân Thanh tràn xuống, chiếm đóng thành Thăng Long. Vua Lê Chiêu Thống bỏ trốn. Kinh đô rơi vào tay ngoại bang.
Ở phía nam, Nguyễn Huệ, thủ lĩnh của phong trào Tây Sơn từ Bình Định, lên ngôi Hoàng đế, lấy hiệu là Quang Trung. Chỉ vài ngày sau, ông dẫn đại quân hành quân thần tốc ra bắc. Chiến dịch diễn ra vào mùng năm Tết Kỷ Dậu năm một nghìn bảy trăm tám mươi chín, đúng ngày Tết Nguyên Đán.
Trận Ngọc Hồi – Đống Đa là tên chung của chiến dịch đó. Cánh quân chủ lực phá đồn Ngọc Hồi ở phía nam Thăng Long. Cánh quân của tướng Đô đốc Long tấn công đồn Đống Đa từ phía tây nam. Hai mũi giáp công. Quân Thanh tan vỡ. Tướng Sầm Nghi Đống chỉ huy quân ở đồn Đống Đa tự vẫn. Thành Thăng Long được giải phóng trong cùng ngày.
Toàn bộ chiến dịch kéo dài chưa đầy mười ngày kể từ khi đại quân xuất phát.
Gò đất tròn mà cả nhà thấy hôm nay là nơi chôn cất hài cốt của binh sĩ ngã xuống trong trận đánh. Tên "Đống Đa" gắn với những đống đất, những gò đất nơi chôn cất tập thể binh sĩ sau trận chiến. Đó là lý do gò mang ý nghĩa thiêng liêng với người Hà Nội. Trên gò có tượng Hoàng đế Quang Trung, uy nghi đứng nhìn về phía nam, hướng mà đại quân đã tiến vào giải phóng kinh thành.
Với trẻ em trong gia đình, Gò Đống Đa là nơi để hiểu một câu chuyện lịch sử cụ thể và gần gũi: tổ tiên người Việt đã từng đứng lên đúng vào những ngày Tết, hành quân cả trăm cây số, rồi đánh bại một đội quân đông hơn nhiều lần. Bài học không phải về chiến tranh, mà về lòng dũng cảm, mưu trí và ý chí bảo vệ đất nước.
Hằng năm vào mùng năm Tết, Hà Nội tổ chức lễ hội Gò Đống Đa tại đây. Nhân dân đến dâng hương, cử hành lễ kỷ niệm chiến thắng và xem các hoạt động văn hoá tái hiện lịch sử. Báo Nhân Dân đã nhiều lần ghi nhận sự kiện này với hàng chục nghìn người tham dự. Đây là một trong những lễ hội đầu năm quan trọng nhất của người Hà Nội, không phải để ăn mừng, mà để nhớ.
Khu di tích Gò Đống Đa được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Giữa một thành phố không ngừng đổi thay, gò đất nhỏ ấy vẫn đứng yên, khói nhang vẫn toả mỗi sáng mùng năm.
Gò Đống Đa không phải nơi hoành tráng nhất Hà Nội. Nhưng đứng dưới chân tượng Hoàng đế Quang Trung, nhìn về phía nam, cả nhà sẽ hiểu vì sao người Hà Nội lại trân trọng những ngày Tết đến vậy, vì đó là những ngày tổ tiên đã chọn để bảo vệ Thăng Long.