Gốc tích bộ lông quạ và bộ lông công

Con quạ hôm nay khoác một bộ áo đen tuyền, đen đến mức nắng chiếu vào cũng chỉ ánh lên một quầng xanh biếc mờ mờ, và tiếng kêu của nó thì khàn khàn, nghe hơi buồn. Con công thì ngược hẳn lại, đuôi xòe ra như một tấm gấm thêu đầy hoa văn xanh lục, vàng óng và những đốm tròn lấp lánh tựa trăm con mắt nhỏ đang nhìn quanh, mỗi bước đi đều ngẩng cao đầu, kiêu hãnh. Một con chim màu đen kịt, một con chim rực rỡ như cầu vồng. Người Việt mình kể rằng, ngày xưa không phải như thế.

Ngày xưa, quạ và công là đôi bạn thân, cùng sống trong một khu rừng, và cả hai đều mang bộ lông xám mờ, xỉn màu như nhau, chẳng có gì để khoe với ai. Sáng nào cũng vậy, hai người bạn rủ nhau ra kiếm ăn, tối lại về đậu chung một cành cây, kể cho nhau nghe đủ chuyện trong rừng. Một hôm, đứng soi mình bên vũng nước, cả hai cùng thở dài. Bộ lông xám này buồn quá, chẳng đẹp chút nào, cả nhà nhỉ. Ước gì có ai đó tô điểm cho mình một chút màu sắc, để mỗi lần soi xuống mặt nước cũng thấy vui hơn.

Quạ vốn nhanh trí, nghĩ ra một cách. Ở rìa khu rừng có một người thợ vẽ, nhà ông chất đầy những lọ mực đen, phẩm màu xanh, phẩm màu vàng và cả những túi kim tuyến lấp lánh, óng ánh mỗi khi có chút nắng lọt qua khe cửa. Quạ rủ công lén đến đó vào lúc người thợ vẽ đang ngủ trưa, mỗi con tha đi một ít, ngậm chặt trong mỏ, rồi bay thật khẽ về một gốc cây yên tĩnh giữa rừng, nơi chẳng ai quấy rầy.

Hai người bạn thỏa thuận với nhau, sẽ thay phiên vẽ cho nhau thật đẹp. Quạ vẽ trước.

Công đứng thật yên, xòe cái đuôi dài ra hết cỡ, không nhúc nhích, để bạn mình vẽ cho thật khéo. Quạ cầm một chiếc lông làm bút, chấm mực xanh, tô từng vệt cong trên cổ công, rồi chấm phẩm vàng, vẽ lên đôi cánh những đường lượn mềm mại. Đến phần cái đuôi, quạ vẽ chậm và cẩn thận hơn hẳn. Từng đốm tròn được chấm kỹ, viền xanh, lòng vàng, rồi rắc thêm một chút kim tuyến lên trên cho lấp lánh như có ánh nắng giấu bên trong. Công vẫn đứng im phăng phắc, thỉnh thoảng chỉ khẽ liếc mắt nhìn xuống bộ lông đang dần đổi màu của mình. Lòng công vui đến mức không dám thở mạnh, sợ làm hỏng mất một nét vẽ nào.

Cứ thế cả buổi, quạ tỉ mỉ vẽ hết phần cổ, phần cánh, đến gần xong cả cái đuôi rực rỡ. Công đẹp lên trông thấy, đẹp hơn bất cứ loài chim nào trong khu rừng ấy.

Đúng lúc quạ chuẩn bị hoàn tất những nét cuối, một con quạ khác từ đâu bay sà xuống, giọng gấp gáp, báo có việc cần quạ phải đi ngay, không thể chậm trễ thêm chút nào. Quạ giật mình, liếc nhanh xuống lọ mực vẫn còn một ít, rồi nhìn bộ lông xám xỉn của chính mình, sực nhớ ra bạn còn chưa kịp vẽ trả lại cho mình. Quạ vội vàng giục công, nhanh lên, nhanh lên, mình phải đi ngay bây giờ.

Công cuống quýt cầm lấy lọ mực còn lại. Nó vốn không khéo tay bằng quạ, mà giờ lại bị giục gấp, tay chân càng thêm lóng ngóng. Công chưa kịp nhúng bút, đã run tay làm đổ cả lọ mực xuống ngay đầu quạ. Mực đen loang ra, chảy tràn khắp cổ, khắp cánh, khắp mình quạ, phủ kín từ đầu đến tận chân, không còn chừa lại một chút màu xám nào.

Con quạ vừa bay tới báo tin cũng đứng gần đó. Thấy mực bắn tới, nó hoảng hốt thu cổ lại thật nhanh để né. Mực chỉ kịp vương một vệt quanh cổ nó, còn cả phần cổ phía trên vẫn giữ nguyên màu trắng, thành một vòng trắng mờ vắt ngang như chiếc khăn quàng nhỏ.

Quạ nhìn xuống mình mẩy đen thui của chính mình, tức giận vô cùng. Quạ kêu lên những tiếng khàn đục, giận dỗi, rồi vỗ cánh bay thẳng đi, không thèm ở lại nghe công phân trần. Công đứng lặng nhìn theo, áy náy vô cùng, nhưng lọ mực đã đổ hết, chẳng còn cách nào sửa lại được nữa.

Và từ đó, quạ mang một bộ lông đen tuyền, đi đến đâu cũng cất tiếng kêu khàn khàn. Còn giống quạ có vệt trắng nơi cổ, ấy là dấu vết của lần thu người né mực năm xưa. Còn công thì khoác mãi bộ lông xanh lục, vàng óng, điểm những đốm tròn lấp lánh mà quạ đã tỉ mỉ vẽ cho từ buổi chiều hôm ấy.

Lần sau gặp một con công xòe đuôi thật đẹp, hay nghe một con quạ đen bay ngang kêu lên mấy tiếng khàn khàn, cả nhà cứ nhìn thật kỹ. Đâu đó trong bộ lông rực rỡ của công, hay trong tiếng kêu của quạ, vẫn còn nguyên vẹn câu chuyện về một buổi chiều hai người bạn từng ngồi bên nhau, chấm từng nét mực lên bộ lông của nhau.