Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội, 22 Hàng Buồm
Bước qua cổng số hai mươi hai Hàng Buồm, không gian nhà cổ mở ra. Mùi gỗ cũ hòa với ánh đèn triển lãm hắt lên từ sân trong. Tiếng phố vẫn còn đó, xe máy, tiếng rao, nhưng đã dịu đi, như bị lọc bởi những bức tường dày và bốn dãy nhà xếp quanh khoảng trời vuông ở giữa.
Đây là Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật số hai mươi hai Hàng Buồm, phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm. Tên ngày hôm nay là mới, nhưng tòa nhà thì rất cũ.
Theo Viện Kinh tế-Xã hội Hà Nội, hội quán được thành lập năm một nghìn tám trăm lẻ ba, tức năm Gia Long thứ hai. Người xây dựng là cộng đồng người Hoa gốc Quảng Đông, những thương nhân sinh sống và buôn bán trên các phố Hàng Ngang, Hàng Buồm, Hàng Bồ và Lãn Ông từ nhiều thế kỷ trước. Tên đầy đủ là Quảng Đông hội quán, còn gọi là Việt Đông hội quán hay Việt Thương hội quán tùy từng thời kỳ. Với cộng đồng người Hoa, hội quán là nơi hội họp của người xa quê, nơi thờ phụng và giữ gìn bản sắc trên đất khách.
Tòa nhà được trùng tu nhiều lần trong lịch sử. Theo Viện Kinh tế-Xã hội Hà Nội, lần trùng tu lớn đầu tiên vào năm một nghìn tám trăm hai mươi dưới thời Minh Mệnh, lần thứ hai vào năm một nghìn tám trăm bốn mươi tư thời Thiệu Trị. Đến thời Thành Thái, công trình được tu bổ lớn, tạo nên diện mạo cơ bản còn lại đến ngày nay.
Về kiến trúc, Báo Nhân Dân cho biết tòa nhà có diện tích một nghìn sáu trăm bảy mươi mét vuông, bố cục bốn dãy nhà bao quanh sân giữa, theo hình chữ Khẩu trong kiến trúc truyền thống. Giếng trời ở giữa lấy ánh sáng và cho gió lưu thông. Cửa sổ kiểu Pháp kết hợp phù điêu gốm sứ khắc cảnh Tây Du Ký, Tam Quốc Diễn Nghĩa, dấu ấn của ba luồng văn hóa Việt, Hoa và Pháp đã song song tồn tại trong phố cổ hàng trăm năm.
Cuối năm hai nghìn không trăm mười tám, dự án trùng tu toàn diện bắt đầu. Theo Báo Hànộimới, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt phạm vi gồm tiền đường, chính điện, nhà hậu, đền Thiên Hậu, sáu cổng phụ và tường bao mặt phố Hàng Buồm lẫn phố Nguyễn Siêu. Công trình hoàn thành cuối năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt.
Từ đó, tòa nhà mang thêm một cuộc đời mới: không gian triển lãm, trưng bày di sản và tổ chức sự kiện văn hóa phố cổ. Theo Sở Văn hóa, Thể thao Hà Nội, nơi đây đã đón Tuần lễ Khơi nguồn sáng tạo Hà Nội cuối năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt với các triển lãm về ký ức phố và nghề thủ công truyền thống.
Phố Hàng Buồm xưa là nơi người Hoa buôn buồm, bán vải và kinh doanh hàng hải. Hội quán Quảng Đông từng là trung tâm tinh thần của cộng đồng đó. Hôm nay, cùng một tòa nhà ấy đang kể chuyện phố cổ cho những người Hà Nội và du khách đi qua con phố này. Dấu tích vẫn còn đó, trong mùi gỗ cũ, trong những phù điêu gốm sứ trên tường, trong khoảng giếng trời đổ ánh sáng xuống sân.