Hang Múa
Ở Ninh Bình có rất nhiều điểm để ngắm cảnh, nhưng chỉ có một nơi để ngắm toàn bộ vùng Tam Cốc từ trên cao.
Hang Múa nằm ở thôn Khê Đầu Hạ, xã Ninh Xuân, huyện Hoa Lư, bên trong vùng lõi Quần thể danh thắng Tràng An. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam ghi điểm này cách thành phố Ninh Bình khoảng mười kilômét. Từ Tràng An đến Hang Múa chỉ cần khoảng mười lăm phút đi xe. Trên bản đồ, nó không xa; nhưng khi đứng ở đỉnh núi Múa nhìn xuống, cả nhà sẽ hiểu tại sao nơi này lại thu hút nhiều người đến vậy.
Trước khi nói về đỉnh núi, hãy nói về cái tên. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam và Trung tâm Xúc tiến du lịch Ninh Bình đều dẫn một truyền thuyết địa phương: vua Trần Thái Tông khi về vùng Hoa Lư lập Am Thái Vi từng đến hang dưới chân núi để nghe múa hát. Từ đó cái hang có tên Hang Múa. Đây là truyền thuyết dân gian, giúp điểm đến có thêm màu sắc văn hóa, nhưng không phải sự kiện lịch sử được chứng minh bằng tư liệu gốc. Khi kể cho nhau nghe, cả nhà cứ thêm vào trước rằng "theo truyền thuyết" là được.
Trọng tâm của Hang Múa không phải cái hang nhỏ dưới chân núi. Trọng tâm là cuộc leo núi. Trung tâm Xúc tiến du lịch Ninh Bình và Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đều ghi tuyến lên đỉnh có bốn trăm tám mươi sáu bậc đá. Khi nhìn từ chân núi lên, dãy bậc trắng uốn dọc theo sườn núi tạo ra một đường dài mà mắt khó thấy điểm cuối. Nhiều bài báo du lịch ví nó như Vạn Lý Trường Thành thu nhỏ; đó là cách ví von gợi hình ảnh của giới thiệu du lịch địa phương, không phải tên gọi chính thức, nhưng ai nhìn dãy bậc đó cũng hiểu ngay tại sao người ta lại ví vậy.
Hai bên bậc đá có các hình tượng rồng và phượng chạm hoặc đắp trang trí, mang ngôn ngữ mỹ thuật truyền thống. Lên dần, không khí mát hơn, tầm nhìn mở rộng từng đoạn. Đến đỉnh núi Múa, hay còn gọi là đỉnh Ngọa Long, cả nhà sẽ gặp tượng Quan Thế Âm Bồ Tát, tượng rồng đá và một ngọn tháp ở vị trí cao nhất.
Nhưng điều khiến người ta đứng lâu nhất ở đỉnh không phải các công trình ấy, mà là cảnh bên dưới. Vietnam.travel, trang của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, mô tả từ đây có thể nhìn thấy sông uốn giữa ruộng lúa và các khối núi đá vôi. Cánh đồng lúa Tam Cốc và sông Ngô Đồng trải ra phía tây, núi đá vôi nối tiếp nhau về mọi hướng, và toàn bộ khung cảnh cứ như một bức tranh người ta vẽ theo trí tưởng tượng về Ninh Bình nhưng thực ra hoàn toàn là thật.
Nếu cả nhà đến đây vào tháng năm hoặc tháng sáu, sẽ có thêm một lớp cảnh nữa: mùa sen. Trung tâm Xúc tiến du lịch Ninh Bình ghi tháng sáu là thời điểm sen nở nổi bật ở Hang Múa, và buổi sáng từ sáu đến chín giờ là lúc sen đẹp nhất. Đầm sen dưới chân núi phản chiếu bóng núi và hoa sen cùng một lúc, tạo ra một cảnh mà nhiếp ảnh gia đến đây cứ phàn nàn rằng không có máy nào chụp đủ.