Hang Thẳm Phày
Trong vùng Ba Bể cũ, ngoài hồ Ba Bể nổi tiếng, còn có những điểm ít người biết đến hơn nhiều. Hang Thẳm Phầy là một trong số đó.
Theo tài liệu của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Kạn, Thẳm Phầy được ghi nhận là hang động tự nhiên đẹp của địa phương, nằm tại thôn Nà Slải, xã Hoàng Trĩ. Sau khi tỉnh Bắc Kạn sáp nhập với Thái Nguyên từ tháng bảy năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, khu vực Hoàng Trĩ cũ thuộc về tỉnh Thái Nguyên; Báo Thái Nguyên còn nhắc đến Thẳm Phầy trong không gian xã Đồng Phúc mới của tỉnh.
Hang này có vài cách gọi khác nhau. Có người viết là Thẳm Phầy, có người viết là Thẩm Phầy, và theo VOV cùng Tuổi Trẻ, người địa phương còn gọi là "hang Lửa". Đây là tên gọi dân gian, không phải tên hành chính chính thức.
Điều làm Thẳm Phầy đặc biệt là tính chất của hang. Đây không phải hang khô có lối đi bằng phẳng và đèn rực màu như nhiều hang du lịch đã được khai thác. Thẳm Phầy là hang nước. Tuổi Trẻ từng cử phóng viên vào hang năm hai nghìn không trăm mười sáu và ghi lại: bên trong có dòng suối ngầm, thạch nhũ nhiều hình dạng, vân đá do nước bào mòn theo chiều dọc. Có đoạn nước chỉ ngang đầu gối, nhưng cũng có đoạn sâu quá thắt lưng. Sau khi đi sâu hơn một kilômét, hang chia thành hai nhánh, một nhánh ăn sâu vào sườn núi và một nhánh đi vào lòng núi với mực nước khá sâu.
Báo Thái Nguyên mô tả tour trekking Thẳm Phầy là một trải nghiệm thiên nhiên, hang động và văn hóa bản địa, góp phần đặt Ba Bể lên bản đồ du lịch mạo hiểm.
Cả nhà có thể đã từng nghe ví von rằng Thẳm Phầy là "Sơn Đoòng của Ba Bể". Cần nói rõ: đây là cách ví von của báo chí để gợi cảm giác về quy mô và tính hoang sơ, không phải kết luận khoa học hay xếp hạng chính thức. Thẳm Phầy là hang đẹp và còn rất hoang sơ theo đúng nghĩa, không cần so sánh.
Thẳm Phầy là hang nước mạo hiểm, chưa có tuyến khai thác du lịch chính thức. Tuổi Trẻ ghi đoàn khảo sát đã quay ra khi nước dưới chân xiết hơn và có tin sắp mưa. Đó là quyết định đúng. Một cơn mưa ở thượng nguồn, dù cả nhà không thấy trời mưa ngay bên ngoài, cũng có thể làm nước trong hang dâng lên và chảy xiết trong vòng vài phút.
Thẳm Phầy là một trong những góc tự nhiên còn nguyên vẹn nhất của vùng Ba Bể. Người dẫn đường đứng yên giơ đèn, ánh sáng rọi vào từng tầng thạch nhũ trắng ngà, mặt nước đen lánh phản lại như gương. Tiếng suối ngầm vọng từ phía nhánh bên phải, nơi hang đi vào lòng núi mà chưa ai đo đến tận cùng. Đó là khoảnh khắc cả nhà hiểu tại sao nơi này chưa có tên trên bản đồ du lịch, và tại sao đó lại là điều may mắn.