Phố Hàng Thiếc

Bước vào phố Hàng Thiếc giữa trưa, cả nhà nghe trước rồi nhìn sau. Tiếng búa gõ đều trên tấm sắt tây vang lanh canh dưới một mái hiên. Hơi nóng từ mỏ hàn phả ra mặt phố hẹp. Ánh nắng phản chiếu trên những chậu nhôm sáng bóng và thùng tôn xếp dọc cửa hàng.

Theo Báo Chính Phủ và Báo Lao Động Thủ Đô, phố Hàng Thiếc chỉ dài khoảng một trăm ba mươi mét, nối từ phố Hàng Bồ qua ngã tư Bát Đàn và Thuốc Bắc đến phố Hàng Nón, thuộc phường Hàng Gai, quận Hoàn Kiếm.

Báo Người Hà Nội cho biết phố hình thành từ thời nhà Lê, nguyên là đất thôn Yên Nội, thuộc tổng Tiên Túc trong kinh thành Thăng Long, huyện Thọ Xương. Tên phố xuất hiện trước cả thời Pháp thuộc, lấy thẳng tên nghề mà người dân đang làm.

Nghề thiếc về phố từ đâu? Báo Chính Phủ cho biết một trong những cộng đồng đưa nghề đúc thiếc về đây là người làng Phú Thứ thuộc huyện Hoài Đức. Họ mang theo công thức nung chảy thiếc, gò mỏng và hàn nối để làm đồ gia dụng và đồ thờ cho thị dân Thăng Long. Sản phẩm tiêu biểu, theo Báo Chính Phủ, gồm những cây đèn thắp dầu lạc, cây nến, lư hương, ấm pha chè và khay đựng chén.

Đến giữa thế kỷ hai mươi, nhu cầu đồ thiếc giảm dần. Báo Chính Phủ và Vietnamplus cùng ghi nhận một bước chuyển khéo léo của phố. Người thợ tận dụng những thùng dầu hỏa bằng sắt tây mà người Pháp bỏ lại, cắt, gò và hàn thành thùng tưới, gáo múc, chậu giặt, đèn bão. Từ đó, người Pháp gọi phố là Rue des Ferblantiers, nghĩa là phố thợ làm hàng sắt tây.

Vietnamplus cho biết nghề ở phố tiếp tục thích nghi. Sau sắt tây, phố mở rộng sang đồ tôn, kẽm, nhôm kính. Những năm gần đây, inox phổ biến cho tủ bếp, giá phơi, thùng nước và cửa cuốn. Dịp Trung thu, một số cửa hàng vẫn giữ truyền thống gò tàu thủy sắt tây chạy bằng dầu hỏa, món đồ chơi quen thuộc của trẻ em Hà Nội nhiều thế hệ.

Điều làm Hàng Thiếc khác phần lớn ba mươi sáu phố phường hôm nay là tiếng nghề vẫn còn nghe được trên mặt phố. Ở Hàng Bạc, tiếng búa kim hoàn rất nhỏ. Ở Lãn Ông là mùi quế, mùi hồi. Còn ở Hàng Thiếc, tiếng gò, tiếng búa nện trên kim loại lẫn vào tiếng xe cộ thành một bản nhạc nghề kéo dài suốt ngày. Đó là một trong số ít phố cổ mà tên phố vẫn đúng với nghề, và nghề vẫn nghe rõ trên mặt phố.