Phố Hàng Thùng

Đặt chân lên phố Hàng Thùng vào một buổi sáng, cả nhà sẽ thấy một con phố ngắn, hai trăm mười sáu mét từ đầu đến cuối, buôn bán tấp nập đủ loại hàng hóa đời thường. Khó mà hình dung rằng mảnh phố này từng vang tiếng búa đóng đai gỗ và thoảng mùi sơn ta từ những xưởng thùng thủ công.

Theo Báo Hànộimới, phố Hàng Thùng thuộc hai phường Lý Thái Tổ và Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm. Phố kéo từ phố Trần Nhật Duật ở phía bắc đến phố Hàng Bè ở phía nam, giao với Nguyễn Hữu Huân ở đoạn giữa. Vị trí này khá đặc biệt, phố nằm sát Hồ Gươm về phía đông, tức là vùng đất từng tiếp giáp bờ sông Hồng xưa kia, nơi hàng hóa từ thuyền được chuyển lên bờ rồi phân phối vào các phường nghề trong thành.

Tên Hàng Thùng xuất phát từ nghề của những người thợ mộc từng sống và làm việc ở đây. Báo Hànộimới cho biết phố xưa có nhiều nhà sản xuất và bán các loại thùng ghép bằng gỗ, được gắn kín bằng sơn ta, thứ nhựa lấy từ cây sơn trồng ở vùng trung du. Những chiếc thùng ấy dùng để gánh nước từ ao hồ hay giếng về nhà, đựng nước mắm dự trữ, hoặc làm chậu giặt. Trước khi có can nhựa hay xô tôn, thùng gỗ là vật dụng không thể thiếu trong mỗi gia đình Thăng Long.

Người thợ thùng phải chọn gỗ thẳng thớ, cưa thành nan vừa khít, uốn đai tre hay đai gỗ giữ chặt từng tấm ghép. Sơn ta làm kín khe hở, giúp thùng không thấm nước. Công việc đòi hỏi sức khỏe lẫn kinh nghiệm, vì một chiếc thùng hỏng đai giữa chừng là nước đổ hết.

Thời Pháp thuộc, chính quyền thực dân chia phố Hàng Thùng thành hai đoạn với hai tên riêng. Đoạn từ Trần Nhật Duật đến Nguyễn Hữu Huân được đặt tên là Rue de Rondony. Đoạn từ Nguyễn Hữu Huân đến Hàng Bè mang tên Rue des Seaux, tức "phố Thùng", tên Pháp dịch thẳng từ nghề truyền thống của dân phố. Điều đó cho thấy đến tận thời Pháp, nghề thùng gỗ vẫn còn là đặc trưng đủ rõ để người ngoài nhận ra và đặt tên theo.

Sau năm một nghìn chín trăm bốn mươi lăm, đoạn Rondony được đổi thành phố Bình Chuẩn một thời gian ngắn. Năm một nghìn chín trăm bốn mươi bảy, hai đoạn phố được gộp lại thành một tên chung là Hàng Thùng và tên này giữ nguyên cho đến hôm nay theo Báo Hànộimới.

Báo Nhân Dân ghi nhận rằng ngày nay không còn ai làm nghề ghép thùng gỗ trên phố Hàng Thùng. Những xưởng thủ công ngày xưa đã nhường chỗ cho các cửa hàng buôn bán đủ loại hàng hóa hiện đại. Tên phố là thứ duy nhất còn lưu lại dấu vết của một thời Thăng Long dùng thùng gỗ thay can nhựa.

Ở ba mươi sáu phố phường Hà Nội, có những phố tên nghề vẫn còn người làm, có những phố tên nghề đã thành ký ức. Hàng Thùng thuộc loại thứ hai. Nhưng khi cả nhà đi bộ qua đây, biết được hai chữ đó từ đâu mà ra, ta như nghe lại tiếng búa đóng đai gỗ vọng từ những xưởng thủ công xưa, mùi sơn ta thoảng trong gió, và tiếng guốc của người gánh nước trên con phố sát bờ sông ngày ấy.