Hồ Thác Mơ
Trước mặt cả nhà là một mặt nước rộng khoảng một trăm mười kilômét vuông nhìn lên Núi Bà Rá. Đây là Hồ Thác Mơ, hồ chứa của Nhà máy Thủy điện Thác Mơ trên thượng nguồn sông Bé. Nhưng gọi đây là hồ tự nhiên sẽ không đúng. Nó là kết quả của một công trình kỹ thuật lớn được xây dựng hơn ba mươi năm trước, và vai trò của nó với vùng hạ du còn quan trọng hơn nhiều so với cảnh quan mà ta đang nhìn thấy.
Hồ Thác Mơ nằm trên địa bàn Phước Long, Bù Đăng và Bù Gia Mập của tỉnh Bình Phước cũ, nay thuộc tỉnh Đồng Nai. Trang lịch sử của Công ty Cổ phần Thủy điện Thác Mơ ghi công trình được khởi công ngày hai mươi tháng mười một năm một nghìn chín trăm chín mươi mốt, tích nước hồ chứa lần đầu ngày mười bảy tháng một năm một nghìn chín trăm chín mươi lăm và hoàn thành toàn bộ vào ngày ba mươi tháng tư năm một nghìn chín trăm chín mươi lăm. Đây là bậc thang đầu tiên trong tổng sơ đồ khai thác năng lượng lưu vực sông Bé. Công suất lắp máy là một trăm năm mươi megawatt, điện lượng trung bình hằng năm khoảng sáu trăm triệu kilowatt giờ.
Nhưng vai trò của hồ không chỉ là phát điện. Hồ chứa có nhiệm vụ điều tiết dòng chảy hằng năm và kết hợp cấp nước cho nông nghiệp, công nghiệp và dân sinh ở hạ du sông Bé, sông Đồng Nai và khu vực Thành phố Hồ Chí Minh. Sông Bé dài khoảng ba trăm cây số và lưu vực sông Bé đến tuyến công trình rộng khoảng hai nghìn hai trăm kilômét vuông. Khi cả nhà nhìn mặt hồ yên ả hôm nay, đang nhìn một hệ thống điều tiết nước phục vụ hàng triệu người ở vùng hạ du.
Ủy ban nhân dân thị xã Phước Long mô tả Hồ Thác Mơ là hồ nước nhân tạo rộng khoảng một trăm mười kilômét vuông, xung quanh có vườn cao su, điều, sầu riêng và không gian thoáng đãng. Ven hồ là nơi người ta câu cá, quan sát thả lưới và thưởng thức món ăn dân dã giữa không gian cây trái xanh tốt.
Báo điện tử Chính phủ từng ghi nhận Hồ Thác Mơ có đời sống làng bè và hoạt động nuôi cá, đánh bắt cá trên lòng hồ. Đây là bức tranh đời sống ven hồ đáng nhớ cho những ai muốn tìm hiểu sinh kế và văn hóa địa phương, không chỉ đứng ngắm cảnh.
Hồ Thác Mơ thường được ghép với Núi Bà Rá trong một hành trình vì hai điểm nằm gần nhau và bổ trợ về mặt cảnh quan. Núi Bà Rá cho chiều cao, chiều rộng và không gian tâm linh. Hồ Thác Mơ cho chiều mênh mông của mặt nước phản chiếu núi rừng. Cả nhà khi nhìn từ đỉnh Bà Rá xuống, chính mặt hồ xanh trải rộng bên dưới là một phần tạo nên khung cảnh đặc trưng của Phước Long.
Mùa mưa kéo dài từ tháng sáu đến tháng mười, khi mặt hồ trở nên sôi động với những trận mưa rào cuốn nước từ rừng đổ xuống. Mùa khô, mặt hồ phẳng lặng như gương, phản chiếu màu xanh của núi rừng Bù Gia Mập.
Nhiều nguồn cũ vẫn dùng địa danh tỉnh Bình Phước khi nhắc đến hồ Thác Mơ. Sau sắp xếp hành chính năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, khu vực này thuộc tỉnh Đồng Nai mới.
Hồ Thác Mơ không phải điểm du lịch có thể khám phá chỉ bằng cách đứng ở một góc nhìn. Nó cần được trải nghiệm chậm: ngồi ven hồ nhìn mặt nước lúc sáng sớm, quan sát các vườn cây cao su và điều quanh hồ, nghe câu chuyện về người nuôi cá và cuộc sống ven hồ. Và nếu may mắn, nhìn lên thấy Núi Bà Rá sừng sững phía xa để hiểu tại sao người ta hay gọi Phước Long là vùng đất non nước hữu tình.