Hồ Xuân Hương
Cả nhà đang đứng trước một trong những hình ảnh quen thuộc nhất khi nhắc đến Đà Lạt: Hồ Xuân Hương. Mặt nước lặng, hàng cây xanh quanh bờ, và xa xa là những mái nhà, mái phố của trung tâm thành phố. Nhưng trước khi đi dạo, cả nhà hãy nghe câu chuyện về cái hồ này, vì nó không phải hồ tự nhiên như nhiều người vẫn nghĩ.
Trước khi có hồ, nơi này chỉ là một thung lũng thấp có suối Cam Ly chảy qua. Đầu thế kỷ hai mươi, khi người Pháp đang xây dựng Đà Lạt thành đô thị nghỉ dưỡng, họ quyết định biến thung lũng này thành mặt nước. Theo Báo Lâm Đồng, năm một nghìn chín trăm mười chín, từ sáng kiến của công sứ Cunhac, kỹ sư công chánh Labbé ngăn dòng suối để tạo hồ. Bốn năm sau, năm một nghìn chín trăm hai mươi ba, người ta xây thêm một đập phía dưới, tạo thành hai hồ liền nhau.
Nhưng tháng ba năm một nghìn chín trăm ba mươi hai, một trận bão lớn làm vỡ cả hai đập. Hồ biến mất. Đà Lạt mất đi trái tim cảnh quan của mình. Phải đến giai đoạn một nghìn chín trăm ba mươi bốn đến một nghìn chín trăm ba mươi lăm, kỹ sư người Việt tên Trần Đăng Khoa mới thiết kế và xây một đập lớn bằng đá, vững chắc hơn nhiều. Đập đó nằm trước Dinh Quản Đạo, người dân quen gọi là Cầu Ông Đạo. Tên đó vẫn còn đến hôm nay.
Hồ có tên Grand Lac suốt nhiều thập niên, tên tiếng Pháp nghĩa là Hồ Lớn. Năm một nghìn chín trăm năm mươi ba, ông Nguyễn Vỹ, Chủ tịch Hội đồng thị xã Đà Lạt lúc bấy giờ, đề nghị đổi tên thành Hồ Xuân Hương. Cái tên mới này gợi liên tưởng đến nữ sĩ Hồ Xuân Hương, một trong những nhà thơ nổi tiếng nhất trong lịch sử văn học Việt Nam. Kể từ đó, cái hồ nhân tạo này mang tên một người phụ nữ tài hoa.
Năm một nghìn chín trăm tám mươi tám, Bộ Văn hóa xếp hạng Hồ Xuân Hương là danh lam thắng cảnh cấp quốc gia. Diện tích khoanh vùng bảo vệ được xác định năm một nghìn chín trăm chín mươi bảy là chín mươi sáu phẩy một héc ta.
Ngày nay, đi quanh hồ Xuân Hương là một trong những trải nghiệm đơn giản nhất nhưng cũng đặc trưng nhất khi đến Đà Lạt. Hồ có hình trăng lưỡi liềm, chu vi khoảng năm cây số, diện tích khoảng hai mươi lăm héc ta. Cả nhà có thể đi bộ theo bờ hồ, nhìn mặt nước đổi màu theo mây, theo ánh sáng. Sáng sớm có sương. Buổi chiều có rực nắng. Tối có đèn phố chiếu xuống mặt nước lung linh.
Quanh hồ có nhiều công trình gắn liền với ký ức đô thị của Đà Lạt: Thủy Tạ, Thanh Thủy, Dalat Palace, Công viên hoa Đà Lạt ở phía bắc, Đồi Cù ngay bên cạnh. Và phía bên kia là Quảng trường Lâm Viên rộng hơn bảy mươi hai nghìn mét vuông, điểm kết nối giữa hồ và cuộc sống phố hiện đại.
Hồ Xuân Hương là hồ nhân tạo, được tạo ra bởi bàn tay người, bị vỡ, được xây lại, và được đặt tên theo một nữ sĩ tài hoa. Câu chuyện của nó là câu chuyện của cả một thành phố biết giữ lấy vẻ đẹp mình đã tạo ra.
Và khi cả nhà đứng đây, nhìn mặt hồ đổi màu theo mây buổi sáng, hay lung linh ánh đèn phố lúc về đêm, sẽ thấy rằng cái hồ nhân tạo này đẹp không kém bất kỳ hồ tự nhiên nào trên đời.