Hoàng hậu Dương thị
Buổi sáng ấy, những cỗ xe chậm rãi lăn bánh qua cổng một tòa thành cũ, vòng tường đất uốn quanh như những lớp sóng. Trên một cỗ xe, một em nhỏ ngồi nép bên người lớn, mắt tròn xoe nhìn nơi mới. Em được theo chân bà hoàng hậu về kinh đô. Và nơi mới này, cả nhà ạ, có tên là Cổ Loa.
Cả nhà mình hãy cùng em làm quen với bà hoàng hậu hiền hậu ấy nhé.
Bà là con gái của một vị tướng nổi tiếng, tên là Dương Đình Nghệ. Theo Wikipedia tiếng Việt, Dương Đình Nghệ là một nhà quân sự người Việt. Ông từng đem quân đánh bại quân Nam Hán từ phương Bắc, rồi tự xưng Tiết độ sứ, tức người đứng đầu cai quản cả một vùng rộng lớn.
Lớn lên trong một gia đình như thế, bà quen với tiếng vó ngựa, với cảnh quân sĩ ra vào, với những lo toan của người gánh việc lớn. Có lẽ vì vậy mà bà sớm hiểu rằng, đằng sau mỗi người cầm quân là biết bao điều cần một bàn tay lặng lẽ chăm nom.
Trong số những vị tướng dưới quyền cha bà, có một người tài giỏi, tên là Ngô Quyền. Theo Wikipedia tiếng Việt, khi Ngô Quyền là nha tướng, tức tướng dưới quyền của Dương Đình Nghệ, thì ông và bà nên duyên vợ chồng. Từ đó, hai người cùng nhau đi qua những năm tháng chẳng mấy bình yên.
Rồi một ngày, tin vui rất lớn bay về. Bên dòng sông Bạch Đằng, chồng bà đã làm nên một chiến thắng vang dội, đánh lui đoàn thuyền giặc phương Bắc. Nhờ chiến thắng ấy, sau hơn một nghìn năm, người Việt lại được tự mình làm chủ quê hương, được sống yên trên mảnh đất của riêng mình.
Và sau chiến thắng năm chín trăm ba mươi tám ấy, theo Wikipedia tiếng Việt, Ngô Quyền chuyển kinh đô về vùng Cổ Loa. Đó chính là tòa thành cổ mà em nhỏ đang được theo chân bà hoàng hậu dọn về.
Cả nhà thử hình dung mà xem. Một tòa thành xưa, tường đất uốn vòng này nối vòng kia, cây cỏ còn xanh, gió đồng thổi qua mát rượi. Sau bao năm chinh chiến, cả gia đình mới có một nơi để đặt chân xuống, gọi là nhà. Một mái nhà chung, sau một nền độc lập vừa giành lại được.
Một kinh đô mới không chỉ cần tường thành cao dày. Nó còn cần bữa cơm tươm tất, cần chỗ ngủ ấm êm, cần các con được bình yên lớn lên. Và bà hoàng hậu chính là người gánh lấy phần việc thầm lặng mà bền bỉ ấy.
Bà là một người mẹ. Theo Wikipedia tiếng Việt, bà sinh cho Ngô Quyền các con trai. Người con cả tên là Ngô Xương Ngập, người con thứ tên là Ngô Xương Văn. Cả nhà cứ tưởng tượng, giữa tòa thành mới, có những đứa trẻ chạy chơi quanh sân, có một người mẹ trông theo, dặn dò từng li từng tí, như mọi người mẹ trên đời.
Em nhỏ theo chân bà, ngày ngày thấy bà ân cần lo cho các con, rồi lại để mắt tới cả những người lính canh thành. Những người lính ấy đã đi qua bao gian khó, nay được nghỉ ngơi nơi kinh đô mới. Một lời hỏi han, một sự chăm nom chu đáo, cũng đủ làm ấm lòng người xa nhà.
Cứ thế, từng ngày, tòa thành cổ nguội lạnh dần trở nên có hơi người, có tiếng cười, có khói bếp. Cái yên bình mà bao đời mong mỏi, nay đã về thật, gói gọn trong một mái nhà.
Cả nhà mình ơi, lịch sử hay nhớ tới những chiến công lừng lẫy. Nhưng phía sau một nền độc lập vừa giành được, bao giờ cũng có những mái nhà cần được dựng lên, những đứa con cần được nuôi lớn, những người lính cần được sẻ chia. Con gái của tướng Dương Đình Nghệ, người vợ của Ngô Quyền, đã làm phần việc dịu dàng ấy nơi kinh đô Cổ Loa.
Và nếu một ngày cả nhà ghé thăm vùng thành cổ Cổ Loa, đứng giữa những vòng tường đất rêu phong, hãy thử nhắm mắt một chút. Biết đâu cả nhà sẽ nghe thấy, vọng về từ hơn một nghìn năm trước, tiếng trẻ thơ nô đùa trong sân, tiếng một người mẹ gọi con về ăn cơm, êm đềm như chính cái yên bình mà bao người đã đổi bằng cả một dòng sông.