Hòn Đá Bạc
Có những hòn đảo mang trong lòng ba lớp câu chuyện cùng lúc. Hòn Đá Bạc là một trong số đó: cảnh quan đá granit giữa biển Tây, tín ngưỡng của người đi biển, và một trang lịch sử an ninh hiện đại gắn với di tích quốc gia.
Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Cà Mau, Hòn Đá Bạc cách thành phố Cà Mau khoảng năm mươi cây số, cách đất liền khoảng năm trăm mét và có diện tích khoảng sáu phẩy ba mươi bốn héc ta. Nơi đây nằm phía tây bán đảo Cà Mau, hiện gắn với xã Đá Bạc sau thay đổi địa giới hành chính.
Báo Công an thành phố Hồ Chí Minh mô tả cụm Hòn Đá Bạc gồm ba hòn: Hòn Ông Ngộ, Hòn Đá Bạc và Hòn Đá Bạc Lẻ. Đỉnh cao nhất khoảng năm mươi mét so với mặt nước biển. Quanh hòn có rất nhiều tảng đá granit nhiều kích cỡ chồng lên nhau, tạo thành những dáng hình khác lạ. Từ đất liền ra đảo qua cầu nối, và khi đặt chân lên đảo, cảnh quan đầu tiên là cụm đá xếp chồng với màu xám sáng, tương phản với màu xanh biển Tây.
Người dân địa phương đặt tên cho các khối đá theo hình dáng: bàn tay Tiên, dấu chân Tiên, giếng Tiên, bàn chân cọp. Những tên gọi dân gian ấy là lớp ký ức địa phương truyền từ đời này qua đời khác, gắn vào từng khối đá như một bài thơ không ai viết xuống.
Trên đỉnh cao nhất của Hòn Đá Bạc có đền thờ Ông Nam Hải. Với cư dân ven biển Nam Bộ, cá Ông là biểu tượng che chở cho người đi biển. Báo Công an thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận tại đền này có bộ xương cá Ông dài mười ba mét. Nguồn báo chí này cũng cho biết cá Ông dạt vào vùng cửa sông Ông Đốc vào ngày hai mươi tháng năm năm một nghìn chín trăm chín mươi lăm, sau đó ngư dân đưa bộ xương về Hòn Đá Bạc để thờ vào năm một nghìn chín trăm chín mươi sáu.
Lớp lịch sử thứ ba của Hòn Đá Bạc gắn với tên gọi đầy đủ của di tích, Hòn Đá Bạc, Trung tâm chỉ huy Kế hoạch phản gián xê em mười hai. Theo Bảo tàng Công an nhân dân, di tích này gắn với giai đoạn từ năm một nghìn chín trăm tám mươi mốt đến năm một nghìn chín trăm tám mươi tư. Ngày hai mươi hai tháng sáu năm hai nghìn không trăm lẻ chín, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Hòn Đá Bạc là Di tích lịch sử quốc gia. Đây là danh hiệu nhà nước ghi nhận giá trị của sự kiện lịch sử gắn với địa điểm này.
Trong khuôn viên di tích, các hạng mục được Bảo tàng Công an nhân dân và VietnamPlus ghi nhận gồm Tượng đài chiến thắng xê em mười hai, Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhà trưng bày tư liệu, hình ảnh, hiện vật về kế hoạch này.
Ngoài không gian di tích lịch sử, Hòn Đá Bạc còn giữ lại cảnh quan biển đảo của vùng Biển Tây. Cây cối, đá và không gian biển quanh hòn tạo nên một tổng thể mà VietnamPlus mô tả là còn giữ nét hoang sơ. Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Cà Mau, cụm đảo thuận lợi tham quan cả bằng đường bộ và đường thủy.
Ba lớp câu chuyện của Hòn Đá Bạc, cảnh quan đá granit biển Tây, tín ngưỡng thờ Ông Nam Hải của ngư dân và di tích lịch sử quốc gia từ thập niên tám mươi, cùng tồn tại trong sáu phẩy ba mươi bốn héc ta của một cụm đảo nhỏ cách đất liền năm trăm mét. Đứng trên đỉnh đá, nhìn ra biển Tây lúc trời về chiều, cả nhà sẽ hiểu vì sao một hòn đảo nhỏ như thế lại giữ được nhiều lớp ký ức đến vậy.