Hòn Mun
Có những điểm đến mà cảnh quan chỉ là phần nổi, còn câu chuyện thực sự nằm bên dưới mặt nước. Hòn Mun là một điểm như thế.
Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam giải thích tên Hòn Mun đến từ những vách đá phía đông nam đảo, đen như gỗ mun. Nhìn từ tàu, mảng đá đen đó tạo nên nét khác biệt rõ ràng so với màu xanh của biển và màu đất của các đảo khác trong vịnh Nha Trang.
Nhưng điều quan trọng hơn của Hòn Mun không phải là màu đá. Đó là thứ nằm bên dưới mặt nước bao quanh đảo: một trong những rạn san hô còn giữ được giá trị bảo tồn cao nhất của vịnh Nha Trang.
Ban Quản lý Vịnh Nha Trang cho biết vịnh có hơn hai trăm hai mươi hai loài cá rạn, trên ba trăm năm mươi loài san hô, và nhiều nhóm sinh vật biển khác. Riêng khu vực Hòn Mun có khoảng hai mươi hai héc-ta san hô trong tổng hơn hai trăm năm mươi hai héc-ta san hô của toàn vịnh. Đây là một trong những nơi còn tương đối ổn định so với nhiều khu vực khác đang bị suy giảm.
Năm hai nghìn không trăm linh một, Khu bảo tồn biển Hòn Mun được thành lập, là dự án bảo tồn biển đầu tiên của Việt Nam. Dự án do Bộ Thủy sản, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa và IUCN, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế, cùng thực hiện với sự hỗ trợ của Chính phủ Hoàng gia Đan Mạch. Mục tiêu không chỉ là bảo vệ san hô mà còn giúp cộng đồng cư dân đảo có sinh kế bền vững hơn song song với bảo tồn. Năm hai nghìn không trăm linh năm, tên đổi thành Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang để phản ánh phạm vi rộng hơn.
Tháng sáu năm hai nghìn hai mươi hai, Ban Quản lý quyết định dừng toàn bộ hoạt động bơi, lặn và tàu đáy kính trong vùng nước đảo để khảo sát và phục hồi rạn san hô. Sau hơn một năm, kết quả giám sát cho thấy một số khu vực phía bắc và tây nam Hòn Mun có độ phủ san hô sống khoảng bảy mươi tư phẩy năm phần trăm, tín hiệu mà những người làm bảo tồn chờ đợi từ rất lâu.
Hòn Mun không chỉ là điểm đến để ngắm. Nó là bài học sống về điều gì xảy ra khi con người chịu lùi lại. Một rạn san hô không hình thành trong vài năm. Nó là nơi trú ẩn, sinh sản và phát triển của hàng trăm loài sinh vật biển, được xây dựng qua nhiều thế hệ, chậm chạp và kiên nhẫn hơn bất kỳ công trình nào con người có thể tạo ra.
Nhìn từ mặt nước, Hòn Mun chỉ là một hòn đảo đá đen giữa vịnh xanh. Nhưng bên dưới mặt nước đó, có một thế giới đang lặng lẽ hồi sinh.