Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Hoạt
Tại miền Tây Nghệ An, có một dãy núi không nhiều người nhắc đến, nhưng lại giữ một vai trò quan trọng bậc nhất trong toàn bộ hệ sinh thái vùng.
Dãy núi đó là Pù Hoạt. Đỉnh cao nhất vượt qua hai nghìn bốn trăm mét. Và ở những vùng cao đó, trong cánh rừng xa dân cư và heo hút, có những cây sa mu dầu đã sống qua nhiều thế kỷ.
Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Hoạt nằm ở huyện Quế Phong, Nghệ An, trải dài trên chín xã. Năm hai nghìn không trăm mười ba, UBND tỉnh Nghệ An chuyển đổi Ban Quản lý rừng phòng hộ Quế Phong thành Ban Quản lý Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Hoạt. Toàn bộ diện tích quản lý hơn tám mươi lăm nghìn héc ta, trong đó hơn ba mươi bốn nghìn héc ta là rừng đặc dụng và hơn năm mươi mốt nghìn héc ta là rừng phòng hộ.
Cùng với Pù Mát và Pù Huống, Pù Hoạt là một trong ba vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Miền Tây Nghệ An do UNESCO công nhận năm hai nghìn không trăm lẻ bảy. Đó không phải danh hiệu riêng của Pù Hoạt, mà là danh hiệu của cả ba vùng lõi gộp lại, phản ánh sự phong phú và liên kết của toàn vùng.
Mình nói về những điều Pù Hoạt nắm giữ mà ít ai biết.
Ở vùng rừng biên giới, nơi đất tiếp giáp Lào, có những dải rừng mà pơ mu và sa mu dầu phân bố từ độ cao một nghìn mét trở lên. Pù Hoạt Online ghi nhận tại đây có quần thể năm mươi sáu cây sa mu dầu đã được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam.
Năm mươi sáu cây. Mỗi cây là một nhân chứng sống qua nhiều thế kỷ. Giá trị lớn nhất của chúng là còn đứng đó, còn sống và còn kể câu chuyện về rừng già cho các thế hệ sau.
Thác Bảy Tầng nằm ở cuối bản Hủa Mương, xã Hạnh Dịch, trong vùng lõi Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Hoạt. Báo Nghệ An mô tả đây là một quần thể thác trải dài khoảng bảy cây số với bảy tầng nước lớn và nhiều tầng thác nhỏ xen kẽ. Sinh Quyển Nghệ An cũng ghi nhận tọa độ điểm thác và mô tả đây là quần thể thác chứ không phải một thác đơn lẻ. Điều đó giải thích cho cái tên: bảy tầng không phải bảy bậc đứng liền kề, mà là bảy điểm nước lớn trải dọc tuyến rừng.
Báo Nghệ An từng ghi nhận tai nạn mất tích và tử nạn tại đây. Địa hình đá ướt, rêu trơn, dòng chảy mạnh là những gì khiến con thác này vừa đẹp vừa uy lực theo cách của tự nhiên hoang dã thật sự.
Pù Hoạt còn ẩn giữ nhiều nơi chưa được biết đến rộng rãi: vùng Bình Chuẩn, khe Cố, thác Canh Lình, thác Canh Mò và khu Nga My. Mỗi cái tên là một khoảng rừng núi chờ đợi trong yên tĩnh.
Pù Hoạt không phải là khu du lịch đại chúng theo nghĩa thông thường. Núi cao, rừng dày, đường xa, ít người biết. Và có lẽ đó chính là điều giúp những khu rừng như Pù Hoạt vẫn còn nguyên vẹn.
Ở đó, trên những sườn núi giáp Lào, năm mươi sáu cây sa mu dầu vẫn đứng. Lặng lẽ. Như thể chúng chưa bao giờ cần ai biết đến tên mình để tiếp tục sống.