Hồ Cửa Đạt
Cả nhà thử hình dung một mặt hồ rộng lớn, bốn bề là núi rừng, và một con thuyền nhỏ lướt giữa khoảng không gian đó trong buổi sáng yên tĩnh. Đó là trải nghiệm mà hồ Cửa Đạt ở huyện Thường Xuân, Thanh Hóa có thể mang lại.
Hồ Cửa Đạt không phải là một hồ tự nhiên. Đây là hồ chứa được hình thành khi ngăn dòng tại khu vực ngã ba sông Chu và sông Đặt. Cổng Du lịch Thanh Hóa ghi dung tích khoảng một phẩy năm tỷ mét khối nước. Hồ cách trung tâm thành phố Thanh Hóa khoảng sáu mươi cây số về phía tây bắc. Nhiệm vụ chính của hồ là cấp nước tưới cho nông nghiệp và kết hợp phát điện. Đây là thông tin nền quan trọng để hiểu rằng hồ Cửa Đạt không chỉ là cảnh quan, mà còn là một công trình thủy lợi gắn với đời sống hạ du.
Nhưng vì là hồ lớn nằm giữa vùng rừng núi, cảnh quan của nó thực sự ấn tượng. Xung quanh hồ là không gian sinh thái của Xuân Liên. Năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên được công bố chuyển hạng thành Vườn quốc gia Xuân Liên, với diện tích quản lý hơn hai mươi lăm nghìn sáu trăm hecta. Đáng chú ý là trong diện tích đó có tám trăm bảy mươi ba hecta đất bán ngập nước thuộc hồ Cửa Đạt. Điều đó có nghĩa là phần mặt nước chúng ta đang ngắm hôm nay cũng nằm trong phạm vi quản lý của vườn quốc gia.
Cổng Du lịch Thanh Hóa mô tả tuyến du thuyền trên hồ Cửa Đạt dài khoảng mười cây số để thưởng ngoạn cảnh sắc núi rừng Xuân Liên. Cuối tuyến thuyền có đoạn đi bộ khoảng ba trăm mét để vào thác Yên. Báo Thanh Hóa còn nhắc đến thác Hón Yên với ba tầng, cùng các thác như Cánh Mạ, Mưa Phùn và Tiên trong không gian vườn quốc gia.
Khi ngồi trên thuyền, cả nhà có thể ngắm những dải núi cao đan xen với thảm rừng và mặt hồ thay đổi màu sắc theo ánh sáng trong ngày. Buổi sáng sớm thường là thời điểm đẹp nhất, khi sương còn vương nhẹ và mặt nước phẳng lặng.
Vùng Cửa Đạt còn giữ lại một lớp lịch sử riêng. Tại xã Vạn Xuân có Khu di tích lịch sử văn hóa Cửa Đạt, nơi tọa lạc Đền thờ Cầm Bá Thước, đền thờ Hội đồng các quan, Bà Chúa Thượng Ngàn và Tháp chuông. Đền Cầm Bá Thước tưởng nhớ vị danh nhân trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp cuối thế kỷ mười chín. Giữa không gian núi rừng và mặt hồ mênh mông, những ngôi đền này như một lời nhắc rằng vùng đất này không chỉ đẹp, mà còn mang theo ký ức của nhiều thế hệ người dân Thường Xuân.
Hồ Cửa Đạt nhắc nhở chúng ta về điều này. Thiên nhiên đẹp không phải lúc nào cũng cần được chinh phục. Đôi khi chỉ cần ngồi trên thuyền, để mặt hồ và núi rừng đi qua trước mắt, là đã đủ để mang về điều gì đó khó quên.