Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Tè
Lúc sáu giờ sáng trong rừng Mường Tè, khi trời còn chưa rõ mặt, có một âm thanh vang lên từ phía sườn núi. Trầm, dài, rồi vút cao, như một cuộc trò chuyện giữa hai giọng nói khác nhau. Đó là tiếng hú đôi của vượn đen má trắng, loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp đang đánh dấu lãnh thổ của mình vào buổi bình minh.
Không nhiều nơi ở Việt Nam còn có thể cho cả nhà nghe được âm thanh đó. Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Tè là một trong số ít nơi đó.
Khu bảo tồn nằm trên địa phận hai xã Tà Tổng và Mù Cả, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu, phía tây tỉnh, giáp biên giới với Lào. Cách thành phố Lai Châu khoảng hai trăm cây số. Được thành lập năm hai nghìn lẻ hai với mục tiêu bảo vệ hệ sinh thái rừng đặc trưng Tây Bắc và các loài động thực vật quý hiếm.
Đây không phải khu bảo tồn bình thường về mức độ quý hiếm của các loài sống trong đó.
Cả nhà nghe con số này nhé. Năm trăm bốn mươi hai loài thực vật. Trong đó năm mươi bảy loài đã vào Sách Đỏ Việt Nam. Bảy loài trong Sách Đỏ Thế giới của tổ chức IUCN. Hai mươi hai loài là đặc hữu hẹp, chỉ sống ở vùng Tây Bắc Việt Nam, không có ở nơi nào khác trên Trái Đất. Rừng ở đây có trám đen, chò nước, lát hoa, những loài gỗ quý mà nhiều khu rừng khác đã mất từ lâu.
Bên cạnh thực vật, còn có ba loài động vật cần cả nhà biết tên, vì chúng là những sinh vật nguy cấp bậc nhất còn sót lại ở đây.
Đầu tiên là vượn đen má trắng. Tên khoa học là Nomascus leucogenys. Con đực lông đen, con cái lông vàng kem. Chúng hú đôi mỗi sáng để thông báo lãnh thổ. Tiếng con đực trầm, tiếng con cái cao và dài hơn. Tiếng hú vang xa vài cây số trong rừng yên tĩnh lúc bình minh. Đây là loài cực kỳ nguy cấp.
Thứ hai là voọc mũi hếch. Tên khoa học là Rhinopithecus avunculus. Đây là loài linh trưởng đặc hữu Việt Nam, chỉ sống ở Việt Nam, không có ở đất nước nào khác. Và nó được xếp vào danh sách hai mươi lăm loài linh trưởng nguy cấp nhất thế giới. Trên toàn cầu chỉ còn vài trăm cá thể. Khu bảo tồn Mường Tè là một trong số ít nơi còn ghi nhận loài này.
Thứ ba là gà lôi lam mào trắng, loài chim cực kỳ nguy cấp, tên khoa học Lophura edwardsi.
Cả nhà thấy không, đây không phải những loài hiếm theo cách bình thường. Đây là những sinh vật mà nếu mất đi, không cách nào lấy lại được.
Và nếu cả nhà dậy sớm lúc sáu giờ sáng và đứng yên trong rừng, có thể sẽ nghe thấy tiếng hú từ xa. Đó sẽ là một trong những âm thanh thiên nhiên kỳ diệu nhất của Tây Bắc mà cả nhà từng được nghe.
Khu bảo tồn thiên nhiên Mường Tè không phải điểm du lịch dễ đến. Nhưng những gì nó giữ lại bên trong, không nơi nào khác có.