Khu di tích chiến thắng Ấp Bắc
Ngày hai tháng giêng năm một nghìn chín trăm sáu mươi ba là một ngày thường trong chiến tranh. Nhưng những gì xảy ra ở Ấp Bắc, vùng Tiền Giang cũ, đã không bình thường chút nào.
Đây là lần đầu tiên lực lượng cách mạng miền Nam đối mặt trực tiếp với chiến thuật trực thăng vận và thiết xa vận, tức là quân đội sử dụng máy bay trực thăng để đổ quân và xe thiết giáp M.113 để cơ động trên địa hình. Lực lượng đối phương, được cố vấn Mỹ chỉ huy, áp đảo về trang bị. Thế nhưng trận đánh kết thúc không như họ tính.
Các nguồn nhà nước đánh giá Ấp Bắc là một mốc quan trọng trong kháng chiến chống Mỹ ở miền Nam, mở ra phong trào thi đua Ấp Bắc giết giặc lập công. Nơi đây hiện là Khu di tích chiến thắng Ấp Bắc, thuộc vùng Tiền Giang cũ, cách trung tâm Mỹ Tho khoảng hai mươi mốt cây số về hướng tây.
Năm một nghìn chín trăm chín mươi ba, địa điểm được xếp hạng di tích cấp quốc gia. Năm hai nghìn không trăm hai mươi hai, được nâng lên thành di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định một nghìn sáu trăm bốn mươi chín của Thủ tướng Chính phủ.
Khu di tích có ba phần chính. Đầu tiên là khu tượng đài và tưởng niệm, kế tiếp là khu trưng bày hiện vật và phục dựng căn cứ kháng chiến, và cuối cùng là nhà trưng bày Chiến thắng Ấp Bắc với ảnh, mô hình và sa bàn.
Điểm đầu tiên là tượng đài Tiểu đội Gang thép. Cụm tượng này bằng đồng, nặng mười tám tấn, do nhà điêu khắc Nguyễn Hải phác thảo và thi công. Tên Tiểu đội Gang thép được nhắc đến trong cả cổng du lịch lẫn nguồn của Thông tấn xã Việt Nam, gắn với những chiến sĩ đã chiến đấu kiên cường trong trận Ấp Bắc. Gần đó là nhà mộ ba chiến sĩ Gang thép, nơi cả nhà dành thái độ trang nghiêm khi đến tham quan.
Tiếp theo là khu trưng bày các phương tiện chiến tranh ngoài trời: xe lội nước M.113, máy bay trực thăng và pháo. Đây là nơi hướng dẫn viên có thể nói về chiến thuật thiết xa vận và trực thăng vận mà đối phương áp dụng trong trận Ấp Bắc. Khi nhìn vào chiếc M.113, cả nhà hình dung được phần nào sự chênh lệch trang bị mà lực lượng cách mạng đối mặt trong ngày đó.
Khu phục dựng căn cứ kháng chiến ở Tiền Giang giai đoạn một nghìn chín trăm năm mươi tư đến một nghìn chín trăm bảy mươi lăm là một điểm thú vị và ít được nhắc đến hơn. Theo Thông tấn xã Việt Nam, khu này tái hiện nhà họp Ban Chỉ huy, nhà ở bộ đội, hội trường, công binh xưởng, nhà bếp, trảng xê, hầm chữ A, L, Z và công sự. Đây là câu chuyện của người ở lại, người duy trì hậu cần, người làm công việc không có tên trên biển kỷ niệm nhưng thiếu họ thì mặt trận không thể tồn tại.
Nhà trưng bày Chiến thắng Ấp Bắc là điểm để cả nhà đi chậm nhất. Theo Thông tấn xã Việt Nam, bên trong có trên một trăm bốn mươi ảnh và hai trăm hiện vật, cùng mô hình và sa bàn diễn tả trận đánh. Đối chiếu sa bàn với những gì cả nhà vừa đi qua ngoài trời, câu chuyện của một buổi sáng tháng giêng năm đó hiện ra rõ hơn bao giờ hết.
Ở khu quảng trường và công viên, có thể thấy hố bom rộng năm trăm mét vuông, được giữ lại như chứng tích chiến tranh theo cổng du lịch địa phương. Đứng bên miệng hố, người ta hình dung ra sức công phá của một thời chiến tranh đã qua.
Ấp Bắc không chỉ là tên một địa danh. Trong ngữ cảnh lịch sử, nó là tên của một buổi sáng ngày hai tháng giêng năm một nghìn chín trăm sáu mươi ba, khi những con người với lực lượng không cân xứng đã không chịu khuất phục và đã buộc đối phương phải nhìn nhận lại chiến thuật của mình. Đó là câu chuyện xứng đáng được nghe và ghi nhớ.