Di tích Quốc gia Đặc biệt Chiến thắng Chương Thiện
Ngày hai mươi bảy tháng một năm một nghìn chín trăm bảy mươi ba, Hiệp định Paris được ký kết. Các bên cam kết đình chiến. Chính phủ Mỹ rút quân. Chiến tranh, theo lý thuyết, đã chấm dứt.
Nhưng trên thực tế ở đồng bằng sông Cửu Long, chiến sự không dừng lại.
Trong nhiều tháng sau Hiệp định Paris, Việt Nam Cộng hòa tiếp tục chiến dịch bình định, lấn chiếm vùng giải phóng, đặc biệt ở vùng Chương Thiện, Long Mỹ, Vị Thanh. Họ huy động lực lượng tiến công liên tiếp vào các khu vực mà Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam đang kiểm soát. Mục tiêu là xóa vùng giải phóng, bình định nông thôn.
Quân Khu 9, cùng quân và dân các tỉnh Cần Thơ, Sóc Trăng, Rạch Giá, đã phản công và phòng ngự suốt mười một tháng, từ tháng một đến tháng mười một năm một nghìn chín trăm bảy mươi ba. Kết quả: bảy mươi lăm lượt tiểu đoàn địch bị đánh bại. Bảy mươi lăm lần tấn công, bảy mươi lăm lần thất bại.
Đây là một trong những chiến công lớn nhất của đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn cuối kháng chiến, trước khi Tổng tiến công Mùa Xuân một nghìn chín trăm bảy mươi lăm diễn ra và đất nước thống nhất.
Ngày chín tháng mười hai năm hai nghìn không trăm mười ba, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận Di tích Quốc gia Đặc biệt Chiến thắng Chương Thiện. Đây là cấp xếp hạng di tích cao nhất Việt Nam. Và sau ngày một tháng bảy năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, khi Hậu Giang sáp nhập vào Thành phố Cần Thơ mới, di tích này trở thành Di tích Quốc gia Đặc biệt duy nhất của Thành phố Cần Thơ mới.
Di tích có hai địa điểm chính. Địa điểm Vị Thanh, tại phường Vị Tân cũ của thành phố Vị Thanh, khánh thành ngày một tháng một năm hai nghìn không trăm mười bốn. Địa điểm Long Mỹ, tại xã Vĩnh Viễn, tại giao điểm kênh mười và kênh mười ba, cách Cần Thơ khoảng bảy mươi lăm cây số, là nơi có biểu tượng đặc biệt nhất.
Cả nhà đang nhìn gì tại địa điểm Long Mỹ?
Hàng rào được làm từ bảy mươi lăm khẩu súng cắm thẳng xuống đất. Trên đầu mỗi khẩu súng là một chiếc mũ sắt Mỹ. Bảy mươi lăm khẩu súng, bảy mươi lăm chiếc mũ. Bảy mươi lăm lượt tiểu đoàn. Biểu tượng này không có ở bất kỳ Di tích Quốc gia Đặc biệt nào khác trên cả nước. Vừa là tác phẩm nghệ thuật, vừa là câu chuyện lịch sử, vừa là thông điệp không cần lời.
Để hiểu chiến thắng này, cả nhà cần biết một chút về tỉnh Chương Thiện. Đây là tỉnh do Việt Nam Cộng hòa lập năm một nghìn chín trăm sáu mươi mốt, tách ra từ một phần Cần Thơ, Sóc Trăng và Rạch Giá, với tỉnh lỵ là Vị Thanh. Địa bàn của tỉnh này rộng lớn, bao phủ phần lớn vùng đất nay là Hậu Giang. Sau ngày ba mươi tháng tư năm một nghìn chín trăm bảy mươi lăm, tỉnh giải thể, sáp nhập vào Cần Thơ và Hậu Giang. Năm hai nghìn không trăm lẻ ba, Hậu Giang tách ra thành tỉnh riêng. Và năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, Hậu Giang cùng Cần Thơ và Sóc Trăng lại gộp thành Thành phố Cần Thơ mới. Chương Thiện cũ, qua nhiều thập kỷ thay đổi địa giới, một lần nữa nằm trong cùng một đơn vị hành chính với Cần Thơ.
Tư lệnh Quân Khu 9 trong giai đoạn một nghìn chín trăm bảy mươi ba là Đại tướng Lê Đức Anh, người sau này trở thành Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Tham mưu trưởng là tướng Đồng Văn Cống.
Đứng trước hàng rào bảy mươi lăm khẩu súng giữa đồng bằng mênh mông, cả nhà sẽ cảm nhận được sức nặng của từng tháng chiến đấu năm một nghìn chín trăm bảy mươi ba. Bảy mươi lăm mũ sắt im lặng, bảy mươi lăm lần không vào được. Đó là câu trả lời của vùng đất này cho những ai nghĩ rằng tờ giấy ký ở Paris có thể xóa đi ý chí của người dân đồng bằng sông Cửu Long.