Di tích lịch sử Nà Tu
Có những câu thơ được viết từ một khu rừng, rồi lan ra khắp cả nước, rồi trở thành lời bài hát thế hệ này sau thế hệ kia vẫn thuộc.
Không có việc gì khó. Chỉ sợ lòng không bền. Đào núi và lấp biển. Quyết chí ắt làm nên.
Bốn câu thơ đó được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng cho các đội viên thanh niên xung phong ba trăm mười hai vào ngày hai mươi tám tháng ba năm một nghìn chín trăm năm mươi mốt, tại khu rừng Nà Tu, xã Cẩm Giàng. Khu rừng đó nằm cạnh Quốc lộ ba, cách phường Bắc Kạn khoảng chín cây số về phía Bắc, nay thuộc tỉnh Thái Nguyên sau khi hai tỉnh Bắc Kạn và Thái Nguyên sáp nhập.
Để hiểu vì sao cuộc gặp gỡ đó quan trọng, cả nhà cần biết bối cảnh của Quốc lộ ba vào thời điểm ấy. Đây là tuyến giao thông huyết mạch nối chiến khu Việt Bắc với các vùng phía Nam, và cũng là tuyến liên tục bị không quân Pháp đánh phá. Các đơn vị thanh niên xung phong được điều động đến để bảo đảm giao thông, sửa đường, bắc cầu tạm, vận chuyển đạn dược và thương binh, làm tất cả những công việc mà lực lượng chiến đấu không thể dừng lại để làm.
Tại khu vực Nà Cù và Nà Tu, thanh niên xung phong ba trăm mười hai làm nhiệm vụ bảo vệ cầu Nà Cù và đoạn đường Nà Cù đến Phủ Thông. Sáng ngày hai mươi tám tháng ba năm một nghìn chín trăm năm mươi mốt, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thăm và ở lại hơn một giờ để động viên, dặn dò và tặng bốn câu thơ.
Cổng thông tin điện tử tỉnh Bắc Kạn ghi lại rằng bốn câu thơ ấy sau đó được nhạc sĩ Hoàng Hòa phổ thành bài hát mang tên "Thanh niên làm theo lời Bác". Từ một khu rừng trên Quốc lộ ba, lời dặn dò đó đã lan ra thành bài hát, thành phương châm, thành cái gì đó lớn hơn một buổi chiều trong kháng chiến.
Ngày mười tám tháng ba năm một nghìn chín trăm chín mươi sáu, Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng di tích Nà Tu là di tích lịch sử cấp quốc gia. Và từ năm hai nghìn không trăm mười bốn đến năm hai nghìn không trăm mười bảy, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Bắc Kạn đã triển khai xây dựng, mở rộng khu di tích lên hơn mười một nghìn mét vuông với các hạng mục mới.
Hôm nay, khi cả nhà bước vào khu di tích Nà Tu, những gì sẽ thấy là nhà tiếp đón, nhà trưng bày, nhà tưởng niệm Bác Hồ, sân hành lễ và sân cắm trại. Và điểm nhấn lớn nhất là cụm tượng đài mang tên "Bác Hồ với thanh niên xung phong". Cụm tượng có chín nhân vật, cao bảy phẩy hai mét và diện tích hơn hai trăm bảy mươi mốt mét vuông.
Đứng trước cụm tượng đài, cả nhà không chỉ nhìn vào đồng và đá. Cả nhà nhìn vào hình ảnh của một thế hệ thanh niên đã chọn làm những việc khó, nguy hiểm, không được ghi tên trên bản tin chiến thắng. Người bảo vệ cầu trong đêm mưa. Người sửa đường sau khi bom nổ. Người vận chuyển lương thực qua đèo trơn. Không có họ, những chiến thắng lớn hơn đã không thể xảy ra.
Nhà trưng bày bên trong có tư liệu về lịch sử thanh niên xung phong, các bức ảnh và hiện vật gắn với thời kỳ kháng chiến. Với các bạn trẻ trong đoàn, đây là cơ hội tốt để nhìn thấy rằng lịch sử không chỉ là các trận đánh lớn, mà còn là hàng nghìn bữa cơm nấu dưới lều dột, hàng nghìn đêm thức trông cầu, hàng nghìn người trẻ đã bền lòng.
Khu di tích Nà Tu còn là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cho đoàn viên và thanh thiếu nhi, nơi nhiều đoàn về nguồn, báo công dâng Bác và tổ chức sinh hoạt truyền thống.
Khi rời Nà Tu, mang theo bốn câu thơ ấy. Không phải như một khẩu hiệu. Mà như một lời nhắc: ở đây, dưới những tán rừng Quốc lộ ba, người ta đã bền lòng với những điều rất khó. Và họ đã làm nên.