Cổng trời Quản Bạ và Núi Đôi Cô Tiên
Có những điểm mà chỉ cần đứng nhìn cũng đã xứng đáng cả một chuyến đi.
Cổng trời Quản Bạ là một điểm như vậy.
Nhìn từ trên cao, toàn bộ thung lũng Quản Bạ hiện ra bên dưới: những bản làng nhỏ, ruộng lúa và nương ngô xanh, những nếp nhà ẩn trong sương, và giữa tất cả là hai chóp núi tròn đều như hình bát úp. Không có bất kỳ thứ gì xung quanh tương tự như vậy. Hai ngọn núi đứng giữa thung lũng với vẻ bình thản đến kỳ lạ, tạo nên một hình ảnh mà ai nhìn thấy cũng nhớ lâu.
Đó là Núi Đôi Cô Tiên, hay còn gọi là Núi Đôi Quản Bạ. Người địa phương gọi núi bằng tên Núm Riến hoặc Pu Già Kéo trong tiếng H'Mông. Hai chóp núi tọa lạc tại thôn Nà Khoang, xã Quản Bạ, tỉnh Tuyên Quang. Theo thông tin của Trang TTĐT xã Quản Bạ, mỗi chóp có diện tích gần ba phẩy sáu héc ta và chu vi gần một cây số; độ cao trung bình khoảng một nghìn mét so với mực nước biển. Cấu tạo là đá dolomit, hình thành trong kỷ Đệ Tứ cách đây khoảng một phẩy sáu đến hai triệu năm qua quá trình kiến tạo và phong hóa. Cũng chính cách giải thích địa chất đó lý giải vì sao hai ngọn núi có hình dáng mềm mại, tròn trịa, rất khác với cảm giác sắc nhọn của đá vôi thường thấy ở vùng cao nguyên đá.
Gắn với hai ngọn núi là những câu chuyện truyền thuyết được người địa phương lưu truyền. Một câu kể về nàng tiên hóa thân thành núi ở thung lũng Tam Sơn. Câu khác kể về nàng tiên Hoa Đào để lại cặp nhũ để nuôi con trước khi bị bắt về trời. Đây là truyền thuyết dân gian và là một phần của đời sống tinh thần cư dân vùng này.
Để ngắm Núi Đôi, điểm phổ biến nhất là Trạm thông tin Cổng trời trên Quốc lộ 4C. Từ đây, tầm nhìn xuống thung lũng khá rộng, có thể thấy Núi Đôi, thị trấn Tam Sơn cũ và những bản làng xung quanh. Nhiều khách chụp bức ảnh đặc trưng nhất của Quản Bạ từ điểm đứng này: hai chóp núi tròn giữa thung lũng xanh, trên nền núi đá xám phía sau. Theo Trang TTĐT xã Quản Bạ, chỉ trong tám tháng đầu năm hai nghìn không hai mươi lăm, khu vực này đón gần chín mươi chín nghìn lượt khách.
Vùng Quản Bạ là cửa ngõ vào Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn. UNESCO mô tả vùng công viên địa chất này nằm ở khu vực núi cực Bắc Việt Nam, với cảnh quan chủ đạo là đá vôi chiếm khoảng sáu mươi phần trăm diện tích, lịch sử địa chất kéo dài hơn năm trăm năm mươi triệu năm và là nơi cư trú của mười bảy nhóm dân tộc. Núi Đôi Quản Bạ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Danh lam thắng cảnh quốc gia theo Quyết định số bốn nghìn một trăm chín mươi sáu ban hành ngày mười sáu tháng mười một năm hai nghìn không chín.
Con đường dẫn đến Quản Bạ cũng có câu chuyện riêng của nó. Theo tư liệu của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Hà Giang, đường Hạnh Phúc trên Quốc lộ 4C được khởi công ngày mười tháng chín năm một nghìn chín trăm năm mươi chín. Đoạn đầu từ thành phố Hà Giang qua Quản Bạ đến Tráng Kìm dài sáu mươi cây số, vượt qua khu vực dốc Bắc Sum, Cổng trời và nhiều vách đá nguy hiểm. Tuyến đường chính thức khai thông ngày mười lăm tháng ba năm một nghìn chín trăm sáu mươi lăm, với sự tham gia của thanh niên xung phong và đồng bào các dân tộc. Trước đó, vùng cao nguyên đá gần như biệt lập với đồng bằng. Vì vậy, con đường đèo cả nhà đang đi qua không chỉ là đường giao thông, mà còn mang theo câu chuyện của những người đã đổ mồ hôi để mở ra nó.
Nếu trời có mây và sương, đừng lo quá. Quản Bạ đẹp theo cả hai cách: khi trời trong thung lũng rõ nét, và khi mây phủ nhẹ thì Núi Đôi nổi lên giữa màn sương trắng như thể câu chuyện truyền thuyết về nàng tiên đang thực sự hiện hữu ở đó.