Vườn quốc gia Tam Đảo – sườn Đông Thái Nguyên
Hầu hết người nghe nhắc đến Tam Đảo đều nghĩ ngay đến thị trấn Tam Đảo ở Vĩnh Phúc: sương mù, biệt thự Pháp, dốc đá và hàng quán. Nhưng dãy Tam Đảo dài tám mươi cây số theo hướng tây bắc đến đông nam, trải qua ba tỉnh Vĩnh Phúc, Thái Nguyên và Tuyên Quang. Phần của Thái Nguyên nằm ở sườn Đông và ít ai đến hơn, không có biệt thự, không có cáp treo, chỉ có rừng, suối và vùng chè.
Vườn quốc gia Tam Đảo được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt dự án đầu tư xây dựng năm một nghìn chín trăm chín mươi sáu, trên cơ sở nâng cấp từ rừng cấm quốc gia Tam Đảo đã được thành lập từ năm một nghìn chín trăm bảy mươi bảy. Tổng diện tích Vườn quốc gia là gần ba mươi lăm nghìn héc ta, trong đó hơn hai mươi sáu nghìn héc ta là rừng, với rừng mưa ẩm thường xanh chiếm đến bảy mươi phần trăm diện tích toàn Vườn.
Với phần sườn Đông ở Thái Nguyên, điểm tiếp cận chính là xã La Bằng, huyện Đại Từ. Từ đây, đường bê tông đi qua các nương chè đưa khách xuống chân núi, đến khu vực rừng đặc dụng của Vườn quốc gia và suối Kẹm.
Suối Kẹm bắt nguồn từ vùng núi cao Tam Đảo, chảy xuống qua nhiều ghềnh đá và bãi đá lớn với nước mát và trong. Đây là điểm nhấn của khu du lịch suối Tiên Sa thuộc Vườn quốc gia, nơi người ta đặt tên cho từng cảnh đẹp dọc lối đi: Vực Thẳm, Bàn Cờ Tiên, Voi Rắt, Thác Trắng, Ba Luồng.
Điều thú vị ở La Bằng là hành trình không chỉ có thiên nhiên. La Bằng là nơi thành lập cơ sở Đảng Cộng sản đầu tiên của Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên vào năm một nghìn chín trăm ba mươi sáu. Di tích lịch sử này đã được xếp hạng quốc gia năm một nghìn chín trăm chín mươi chín. Địa phương còn lưu giữ những nét văn hóa sống động: hát Then, đàn tính, dân ca Tày, Nùng và nghi lễ Cấp Sắc của người Dao. Một chuyến đi La Bằng có thể kết hợp suối, rừng, vùng chè, di tích cách mạng và văn hóa bản địa, tất cả trong một không gian dưới chân núi Tam Đảo.
Vùng chè La Bằng là điểm kết nối tự nhiên giữa con người và cảnh quan. Từ đường bê tông đi vào, hai bên là nương chè xanh mướt trải dài xuống chân núi; bầu trời phía trên là mảng mây và đỉnh rừng của dãy Tam Đảo. Nếu đi vào đúng mùa chè, cả nhà có thể tham quan cơ sở sản xuất và thưởng thử trà ngay tại vùng chè.
Về bảo tồn, Vườn quốc gia Tam Đảo gánh nhiệm vụ bảo vệ hệ sinh thái rừng, bảo vệ nguồn gen động thực vật quý hiếm, nghiên cứu khoa học và giáo dục cộng đồng. Ở sườn Đông, khu rừng vẫn còn nguyên vẹn và ít người đặt chân tới.
Trong những cánh rừng ấy, người ta ghi nhận sự hiện diện của cá cóc Tam Đảo, loài lưỡng thể quý hiếm đặc hữu của dãy núi này. Chúng ẩn mình dưới các phiến đá ven suối, gần như không để lộ dấu vết. Biết chúng tồn tại ở đây thôi cũng đã là điều kỳ diệu.
Sườn Đông Tam Đảo tại La Bằng vẫn là nơi chưa đông khách, chưa bị khai thác quá mức. Rừng còn xanh, suối còn trong, và tiếng nước chảy qua ghềnh đá vẫn lấn át mọi âm thanh khác. Cả nhà đến đây khi nơi này vẫn thuộc về thiên nhiên, đó là đặc quyền của người đi sớm.