Khu lưu niệm Thủ tướng Võ Văn Kiệt
Người ta hay gọi ông là Sáu Dân. Cái tên nghe gần gũi đến mức bất kỳ ai dân Nam Bộ cũng biết đó là ai, không cần thêm chức danh hay họ tên đầy đủ.
Cả nhà đang đứng trước Khu lưu niệm Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt, tọa lạc tại số mười đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Vũng Liêm, Vĩnh Long. Nơi này được khởi công năm hai nghìn không trăm mười, khánh thành ngày hai mươi ba tháng mười một năm hai nghìn không trăm mười hai, đúng dịp kỷ niệm chín mươi năm ngày sinh cố Thủ tướng. Năm hai nghìn không trăm hai mươi hai, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận khu lưu niệm là di tích quốc gia.
Đồng chí Võ Văn Kiệt tên khai sinh là Phan Văn Hòa, sinh ngày hai mươi ba tháng mười một năm một nghìn chín trăm hai mươi hai tại vùng Vũng Liêm, Vĩnh Long. Ông có tám mươi sáu năm tuổi đời và sáu mươi chín năm tuổi Đảng. Trong hơn hai mươi năm giữ trọng trách, ông gắn liền với nhiều quyết sách lớn: đường dây tải điện năm trăm kilovolt Bắc Nam, dự án thoát lũ ra biển Tây, con đường Hồ Chí Minh và Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Mỗi công trình đó là một câu chuyện dài về những tranh luận, những quyết định dưới áp lực và những hệ quả mà người dân cảm nhận đến tận hôm nay.
Điều đặc biệt ngay từ cổng là khu lưu niệm này không xây hàng rào kiên cố, không có cổng chào phô trương. Bảo tàng Vĩnh Long mô tả kiến trúc toàn khu theo lối bốn mái đơn giản, hài hòa với thiên nhiên. Cách thiết kế ấy phản chiếu phong cách của chủ nhân: gần dân, không xa cách.
Khi vào trong, điểm dừng đầu tiên là hai tảng đá nguyên khối ngay từ cổng chính. Theo Bảo tàng Vĩnh Long, một tảng khắc lời phát biểu nổi tiếng của đồng chí Võ Văn Kiệt, tảng còn lại khắc chân dung ông bên các cháu thiếu nhi. Cả nhà nên dừng lại đọc và quan sát trước khi đi tiếp.
Nhà tưởng niệm rộng năm trăm ba mươi sáu phẩy một mét vuông là nơi dâng hương. Đây là không gian trang nghiêm nhất của toàn tuyến.
Trọng tâm của chuyến tham quan là nhà trưng bày mang tên Vườn Ông Sáu Dân. Theo Bảo tàng Vĩnh Long, trưng bày gồm bảy chủ đề, dùng phương pháp kể chuyện hiện đại, lấy con người làm trung tâm. Điểm nhấn thị giác là bức chân dung đồng chí Võ Văn Kiệt được ghép từ mười lăm nghìn bức ảnh nhỏ về cuộc đời và sự nghiệp của ông. Mười lăm nghìn khoảnh khắc, mỗi cái nhỏ thôi, nhưng khi đứng xa ra nhìn tổng thể thì thành khuôn mặt của một con người. Cả nhà thử đứng gần rồi đứng xa, tự cảm nhận sự khác biệt.
Tiếp theo là phòng họp Ban Thường vụ Huyện ủy Vũng Liêm, diện tích ba trăm năm mươi mét vuông. Bảo tàng Vĩnh Long ghi một chi tiết đáng suy ngẫm: phòng họp này xây xong chỉ sử dụng duy nhất một lần, đúng trong buổi họp có đồng chí Võ Văn Kiệt về dự và đóng góp ý kiến về kinh tế xã hội của huyện. Sau đó ông mất. Một căn phòng xây lên để đón một buổi họp.
Khu nhà nghỉ diện tích hai trăm mười hai mét vuông là nơi đồng chí Võ Văn Kiệt nghỉ ngơi mỗi khi về làm việc với quê hương Vũng Liêm. Theo Bảo tàng Vĩnh Long, sau khi ông mất, tỉnh Vĩnh Long giữ lại các kỷ vật, ngôi nhà và hàng cây. Khi đứng ở đây, cả nhà không chỉ nhìn một căn nhà mà nhìn một phần của ký ức.
Sân cộng đồng rộng chín trăm mét vuông là không gian sinh hoạt cho các đoàn học sinh, đoàn về nguồn và người dân. Bảo tàng Vĩnh Long liên hệ không gian này với tâm nguyện của đồng chí Võ Văn Kiệt về nhiếp ảnh, một đam mê cá nhân ít người biết.
Hằng năm, khu lưu niệm tổ chức hai lễ viếng: ngày sinh hai mươi ba tháng mười một dương lịch và ngày mất mùng tám tháng năm âm lịch. Nếu cả nhà đến đúng dịp đó, không khí sẽ khác hẳn một ngày thường.
Rời khu lưu niệm, cả nhà mang theo hình ảnh mười lăm nghìn khoảnh khắc nhỏ ghép thành một khuôn mặt, một căn phòng họp chỉ dùng đúng một lần, và hàng cây vẫn xanh nơi người ta hay gọi là Ông Sáu Dân từng nghỉ ngơi sau những năm dài gánh việc nước.