Làng mai vàng Phước Định
Có những làng mà khi đến, cả nhà không cần biển chỉ dẫn. Cứ nhìn hai bên đường là biết mình đến nơi rồi.
Phước Định là một làng như vậy. Nhà nhà trồng mai, mai làm hàng rào, mai chen cả lối vào. Cứ vào đây vào mùa giáp Tết, cả xóm thơm mùi đất ẩm và vàng rực gốc cây.
Cả nhà đang ở ấp Phước Định, xã An Bình, tỉnh Vĩnh Long. Nhiều nguồn cũ ghi tên xã Bình Hòa Phước, huyện Long Hồ, đó là địa danh trước khi bốn xã trên cù lao sáp nhập thành xã An Bình năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm. Cùng một vùng đất, chỉ là tên hành chính đã đổi.
Nghề trồng mai ở Phước Định không bắt đầu từ một kế hoạch kinh tế. Báo Vĩnh Long ghi ban đầu là thú chơi cây cảnh, giữ cây mai từ vụ Tết này sang vụ Tết khác, rồi dần dần thành nghề tạo thu nhập. Năm hai nghìn không trăm linh chín, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long công nhận làng nghề truyền thống hoa kiểng, cây giống Phước Định. Năm hai nghìn không trăm hai mươi mốt, Hợp tác xã mai vàng Phước Định chính thức ra đời với ba mươi thành viên.
Báo Nhân Dân ghi chỉ riêng Hợp tác xã đã có khoảng hai phẩy năm héc ta trồng cây thành phẩm với hàng trăm gốc mai cổ, hàng nghìn gốc mai trung và hàng chục nghìn gốc mai tiểu. Con số thay đổi theo từng năm và từng nguồn, nên cả nhà đừng hỏi chính xác là bao nhiêu, mà hãy hỏi điều thú vị hơn: mỗi gốc mai này mất bao nhiêu năm để đến được đây?
Chu kỳ chăm sóc mai phụ thuộc rất nhiều vào kinh nghiệm và sự tính toán thời gian của chủ vườn. Theo Cổng Du lịch thông minh Vĩnh Long, khoảng tháng tám đến tháng mười âm lịch, người dân bắt đầu chăm sóc, cắt tỉa cành lá, uốn cành và bón phân để cây chuẩn bị ra hoa đúng dịp Tết Nguyên đán. Đến tháng Chạp âm lịch, công việc quan trọng nhất là lặt lá mai, kích thích cây đâm chồi và nụ hoa mới. Nếu tính toán đúng, hoa sẽ nở đúng vào sáng mồng một Tết. Nếu trật lịch một chút, cây ra trước hoặc ra sau ngày Tết, người trồng mất cả mùa.
Đây chính là điểm thú vị nhất của Phước Định: mỗi gốc mai là một bài toán thời gian.
Nếu cả nhà đang đi trong mùa giáp Tết, sẽ thấy không gian làng rất khác: người mua, người bán, xe chở mai, chậu mai xếp dọc đường. Báo Vĩnh Long mô tả giai đoạn này là lúc hàng ngàn chậu mai cùng với khách tham quan và lao động chăm sóc cây tập trung về đây. Nếu đi mùa khác, làng yên tĩnh hơn nhưng lại có thể ghé vào nhà vườn và nghe chủ vườn kể chuyện chăm mai một cách kỹ hơn.
Sàn giao dịch Nông Sản Vĩnh Long của Trung tâm Khuyến nông tỉnh chia mai vàng thành ba nhóm: mai tiểu dưới hai mươi năm tuổi, mai trung từ hai mươi đến năm mươi năm và mai đại từ năm mươi năm trở lên. Giá từng cây thay đổi theo tuổi cây, thế uốn, dáng bộ rễ, mùa và thỏa thuận trực tiếp với chủ vườn.
Khi ra về, cả nhà có thể nhớ một điều: Phước Định không phải vườn bách thảo, không phải khu trưng bày. Đây là một làng sống bằng nghề trồng mai từ hàng chục năm nay. Và mỗi lần cả nhà ngắm một chậu mai vàng vào dịp Tết, có thể nhớ đến những bàn tay ở Phước Định đã giữ cho cây đó ra hoa đúng ngày.