Làng đào Nhật Tân
Sáng sớm tháng Chạp, đứng ở mép bãi sông Hồng nhìn vào vườn đào, cả nhà sẽ thấy một màu hồng trải rộng dưới sương. Không ồn ào. Không chói chang. Chỉ là sắc hoa đào đang dần lên trong cái lạnh cuối năm.
Đó là làng đào Nhật Tân, thuộc phường Nhật Tân, quận Tây Hồ, Hà Nội, một trong những làng nghề cổ của Thăng Long xưa còn giữ được nhịp sống hôm nay.
Theo Báo Nhân Dân, nghề trồng đào ở Nhật Tân có lịch sử hàng trăm năm, là một phần không thể thiếu trong ký ức xuân của người Hà Nội. Làng nằm trên đất bãi ven sông Hồng, sát cạnh Hồ Tây. Khi đô thị mở rộng và hàng chục héc ta vườn đào cũ phải nhường đất, người trồng đào chuyển ra bãi sông, tôn cao nền đất để cây đủ điều kiện thoát nước và đơm bông kịp Tết. Qua vài mùa thích nghi, những khoảnh vườn mới dần trở thành "dinh đào" mới của Hà Nội.
Hôm nay, làng có khoảng tám mươi héc ta trồng đào với hơn bảy trăm năm mươi hộ dân trực tiếp canh tác và kinh doanh.
Đào Nhật Tân nổi tiếng vì có nhiều giống riêng. Báo Nhân Dân ghi nhận các giống đặc trưng gồm đào bích cổ Nhật Tân, đào phai kép, đào hạt và đào Thất thốn. Mỗi giống mang dáng hoa và sắc hồng riêng: đào bích cổ cánh dày màu đậm, đào phai kép hoa nhạt hơn xếp nhiều lớp, đào Thất thốn là giống quý hiếm hoa mọc từ thân già như tranh thủy mặc. Để cành đào kịp nở đúng Tết, mỗi nhà vườn phải theo dõi thời tiết từng ngày và điều chỉnh tưới nước, che phủ hoặc dùng ánh đèn để hãm hay thúc hoa.
Tháng Chạp, từ khoảng ngày hai mươi ba âm lịch, xe chở cành đào bắt đầu rời Nhật Tân ra khắp Hà Nội và sang cả chợ hoa Hàng Lược ở phố cổ. Nhiều gia đình Hà Nội quay lại đúng một nhà vườn quen mỗi năm, chọn cành đào quen, không phải mua, mà là gặp lại. Đó là cách người Hà Nội đón Tết.
Sự gắn bó hàng trăm năm đó được ghi nhận chính thức: ngày mười sáu tháng Một năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố quyết định công nhận nghề trồng đào Nhật Tân là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo hạng mục tri thức dân gian và nghề thủ công truyền thống. Theo Báo Nhân Dân, UBND thành phố Hà Nội trước đó đã công nhận vườn đào Nhật Tân là khu du lịch cấp thành phố theo Quyết định số năm nghìn sáu trăm bốn mươi hai.
Từ trong vườn đào nhìn ra phía đông, năm trụ tháp Cầu Nhật Tân hiện ra phía chân trời. Vườn đào trăm năm tuổi soi bóng trước cây cầu khánh thành năm hai nghìn không trăm mười lăm, và đó là khung cảnh người Hà Nội hay nhắc khi nói về góc Nhật Tân.
Đào Nhật Tân còn nở được đến hôm nay là nhờ những người kiên nhẫn chăm cây qua từng mùa đông lạnh trên bãi sông Hồng. Họ thức canh thời tiết, che chắn từng gốc cây, điều chỉnh từng ánh đèn để hoa nở đúng sáng Mùng Một. Đứng giữa vườn đào tháng Chạp, nhìn sắc hồng trải ra tới tận mép sông, cả nhà sẽ hiểu vì sao người Hà Nội nói rằng xuân chưa về cho đến khi đào Nhật Tân nở.