Lăng Trường Cơ
Bên bờ sông Tả Trạch, giữa rừng cây xanh thẳm của vùng núi Huế, có một cụm lăng mộ nằm lặng yên từ hàng trăm năm nay. Đó là lăng Trường Cơ, nơi an nghỉ của chúa Tiên Nguyễn Hoàng, người đã dám đi về phương Nam để mở ra một vùng đất mới.
Cả nhà biết không, Nguyễn Hoàng là vị chúa đầu tiên vào trấn thủ Thuận Hóa, mở đầu cho hành trình khai phá Đàng Trong. Chính ông là người đặt nền móng cho một xứ sở mà sau này trải dài từ vùng đèo Ngang cho đến tận phương Nam xa xôi. Ngôi lăng mang tên Trường Cơ là nơi ông được an táng, giữ lại dấu tích của người đã khởi đầu tất cả.
Không chỉ có lăng Trường Cơ, nơi đây còn có cả một cụm chín lăng chúa Nguyễn nằm liền kề nhau bên dòng Tả Trạch. Mỗi lăng mang một tên riêng, Trường Cơ, Trường Diên, Trường Thái, Trường Thiệu, Trường Phong, Trường Thanh và những lăng khác, như những trang sử nằm im lìm dưới tán cây.
Điều khiến nơi này đặc biệt không phải vì nó hoành tráng hay rực rỡ. Cụm lăng chúa Nguyễn gây ấn tượng bởi sự trầm mặc. Không có tiếng ồn náo nhiệt. Chỉ có gió từ sông thổi qua, tiếng lá rừng xào xạc, và cảm giác đang đứng trong một khoảng lặng mà lịch sử vẫn còn hiện diện rất rõ.
Cả nhà thử nghĩ xem, mấy trăm năm trước, những người lính, quan lại, và cả người dân đã đưa linh cữu các vị chúa về nơi này, giữa vùng rừng núi bên sông. Họ chọn nơi có sông trong, rừng rậm, đất lành, đúng theo quan niệm phong thủy của người xưa. Và bây giờ, những ngôi mộ ấy vẫn còn đó, vẫn được chăm sóc, vẫn có hương khói mỗi mùa giỗ.
Khi đứng bên sông Tả Trạch nhìn về phía những ngôi lăng phủ bóng cây, cả nhà sẽ hiểu vì sao người Huế giữ những nơi này với một sự trân trọng đặc biệt. Đây không chỉ là mộ phần. Đây là nơi mà dòng họ Nguyễn, những người đã định hình lịch sử Việt Nam qua bao thế kỷ, bắt đầu câu chuyện của mình, bên một dòng sông xanh, giữa rừng cây tĩnh lặng của xứ Huế.