Làng nghề mây tre đan Tăng Tiến
Một chiếc rổ tre trông rất đơn giản. Nhưng để làm ra nó cần chọn tre, phơi, hun, chẻ nan, kiểm từng nan một, rồi đan với đôi tay thuần thục của người học nghề từ nhỏ. Tăng Tiến là nơi cả nhà có thể nhìn thấy điều đó diễn ra thật, không phải biểu diễn.
Làng nghề mây tre đan Tăng Tiến trước đây thuộc xã rồi phường Tăng Tiến, Việt Yên, Bắc Giang. Từ ngày một tháng bảy năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, theo cổng thông tin phường Nếnh, khu vực Tăng Tiến được hợp nhất vào phường Nếnh, tỉnh Bắc Ninh. Cách thành phố Bắc Giang cũ khoảng bảy cây số về hướng tây, kề Quốc lộ một A.
Trong các tài liệu du lịch địa phương, cả cổng du lịch Bắc Giang lẫn cổng thông tin MyBacGiang đều ghi nghề mây tre đan ở Tăng Tiến có lịch sử hơn ba trăm năm, khoảng từ thời Hậu Lê. Khi thuyết minh, cần nói rõ đây là thông tin theo nguồn du lịch địa phương, không có văn bản lịch sử gốc xác nhận niên đại cụ thể.
Trước kia, đan lát là nghề phụ bên cạnh nông nghiệp. Nhà nào cũng biết đan, cũng làm rổ rá để dùng hoặc bán ở chợ huyện. Sau khi hợp tác xã mây tre đan ra đời, nhiều hộ chuyển dần sang làm nghề đan lát là chính. Từ nghề phụ trở thành nguồn sinh kế chính của cả xã, đó là một chuyển biến đáng chú ý trong lịch sử kinh tế của làng.
Trong hai thôn nổi tiếng nhất là Phúc Long và Phúc Tằng, cổng du lịch Bắc Giang mô tả thôn Phúc Tằng là điểm cốt lõi của nghề mây tre đan. Nguyên liệu truyền thống gồm cây dùng, tre và mây. Cây dùng được nguồn du lịch mô tả là nguyên liệu chủ yếu hiện nay vì có gióng thẳng, lạt mịn và dẻo dai, phù hợp với những sản phẩm nhỏ, kỹ, cần độ bền cao.
Quy trình làm nghề bắt đầu từ chọn nguyên liệu, pha tre, chẻ nan, hun hoặc phơi khô, đan hoặc dệt, rồi xử lý mẫu mã. VietnamPlus nhận xét sản phẩm của Tăng Tiến cầu kỳ và bắt mắt nhờ kỹ thuật thủ công lâu năm. Đây không phải hàng nhựa công nghiệp. Mỗi chiếc rổ, mỗi tấm mành đều mang dấu vết của đôi tay người thợ.
Sản phẩm của Tăng Tiến chia làm nhiều nhóm. Nhóm truyền thống gồm rổ, rá, dần, sàng, thúng mủng, nong nia, cót thóc. Nhóm gia dụng và thủ công mỹ nghệ xuất khẩu gồm mành, khay, lọ hoa, bàn ghế, túi, đệm, gối và các sản phẩm từ mành tăm. Trang du lịch Bắc Giang mô tả công đoạn làm mành: chẻ tre thành tăm dài khoảng ba mươi đến bốn mươi xăng ti mét, phơi khô, nhuộm tăm để tạo màu và chống mối mọt, rồi dệt thành mành. Sản phẩm mành tăm từng được ghi nhận là hướng xuất khẩu quan trọng của làng.
Làng nghề mây tre đan Tăng Tiến nhắc cả nhà rằng trong thế giới đồ nhựa và đồ máy, vẫn có người đang ngồi đan từng sợi nan mỗi ngày. Không phải vì không có lựa chọn khác, mà vì đây là nghề của cha ông, là bản sắc của một cộng đồng, và là sinh kế thực sự của hàng trăm hộ dân trong vùng.