Mũi Đại Lãnh
Mỗi vùng đất đều có một điểm nhìn gắn với ký ức và tự hào riêng. Với người Phú Yên cũ, với tỉnh Đắk Lắk hôm nay, điểm nhìn đó nằm ở nơi dãy Trường Sơn lần cuối cùng vươn ra biển, chạm tới chân sóng và dừng lại. Người ta gọi đó là Mũi Đại Lãnh, hay quen thuộc hơn là Mũi Điện.
Mũi Đại Lãnh hiện thuộc xã Hòa Xuân, tỉnh Đắk Lắk, cách khu vực trung tâm Tuy Hòa cũ hơn ba mươi cây số về phía đông nam. Tên Mũi Điện, theo Cổng Du lịch Phú Yên, gắn với việc người Pháp xây hải đăng tại mũi đất này vào cuối thế kỷ mười chín. Và hải đăng ấy, cùng với Bãi Môn phía dưới và câu chuyện mặt trời mọc trên biển, làm nên trải nghiệm rất đặc biệt của Mũi Điện.
Về mặt địa lý, Cổng Du lịch Phú Yên mô tả Mũi Đại Lãnh là phần cuối của dãy núi Đại Lãnh, một nhánh của dãy Trường Sơn đâm ra biển Đông. Đây là một trong các vị trí đất liền nhô ra xa nhất về phía đông trên bản đồ Việt Nam. Vì vậy, tỉnh Đắk Lắk giới thiệu nơi này là điểm đón ánh bình minh đầu tiên trên dải đất liền Việt Nam, một hình ảnh rất có ý nghĩa và cảm xúc với người dân Phú Yên và Đắk Lắk.
Câu chuyện lịch sử của Mũi Điện gắn với hàng hải. Cuối thế kỷ mười chín, một sĩ quan người Pháp tên Varella đã ghi nhận tầm quan trọng của mũi đất này trên bản đồ hàng hải thế giới và đặt tên Cap Varella. Năm một nghìn tám trăm chín mươi, người Pháp xây hải đăng để định hướng tàu thuyền ra vào vịnh Vũng Rô. Theo Cổng Du lịch Phú Yên, hải đăng hình trụ tròn, bên trong có bậc thang gỗ xoắn ốc, đèn chính phát sáng xa hàng chục hải lý. Sau chiến tranh, hải đăng bị hư hỏng nặng và đến năm một nghìn chín trăm chín mươi lăm được xây dựng, hoạt động lại.
Tuyến tham quan ở Mũi Điện thường đi theo ba lớp. Lớp đầu tiên là Bãi Môn ở dưới chân Mũi Điện. Bãi Môn được Mũi Nạy ở phía bắc và Mũi Điện ở phía nam che chắn, tạo thành bãi cát dài hơn bốn trăm mét với cát trắng, nước trong và sóng tương đối nhẹ. Đây là nơi khách thường xuống trước khi leo lên hải đăng. Lớp thứ hai là suối nước ngọt chảy từ rừng ra biển ngay sát bãi, tạo nên nét riêng hiếm thấy của một bãi biển nước mặn có suối ngọt chảy qua. Lớp thứ ba là tuyến bậc cấp khoảng một nghìn mét từ Bãi Môn lên trạm hải đăng, đi qua sườn núi và rừng ven biển.
Từ khu vực hải đăng nhìn xuống, Bãi Môn hiện ra bên dưới, biển mở rộng ra xung quanh và nếu thời tiết đẹp, tầm nhìn rất xa. Cổng Du lịch Phú Yên mô tả có thể thấy toàn cảnh Bãi Môn và biển từ khu vực hải đăng. Bãi Môn - Mũi Đại Lãnh được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích thắng cảnh cấp quốc gia ngày hai mươi hai tháng tám năm hai nghìn không trăm linh tám.
Một điểm thú vị mà nhiều khách thích là cột mốc tọa độ. Theo Cổng Du lịch Phú Yên, tại khu vực Mũi Điện có cột mốc ghi tọa độ số không của Tổng cục Địa chính. Đứng bên cột mốc ấy, chụp một tấm ảnh với biển rộng phía sau, cả nhà sẽ có kỷ niệm khó quên của chuyến đi.
Điều đáng nhớ là hải đăng Đại Lãnh không chỉ là di tích lịch sử. Ngọn đèn ấy vẫn đang hoạt động, vẫn đang soi đường cho tàu thuyền qua lại vùng biển này mỗi đêm, giống như nó đã làm suốt hơn một trăm năm qua.
Mặt trời mọc từ biển, nhìn từ đỉnh núi cao, với hải đăng đứng bên cạnh là khoảnh khắc khó quên. Không phải vì nó đặc biệt nhất thế giới theo nghĩa đo đạc địa lý, mà vì nó kết hợp được ba thứ rất đẹp trong một khung hình: ánh sáng đầu ngày, không gian núi ôm biển và câu chuyện hàng hải trăm năm gắn với đèn hiệu soi đường cho tàu thuyền.