Nguyễn Thị Minh Khai
Bên dòng sông Lam, trong một ngôi nhà nhỏ ở thành Vinh, có một cô bé sinh ra với đôi mắt sáng và một trái tim không chịu ngồi yên. Cô bé ấy tên là Nguyễn Thị Vịnh, sinh năm một nghìn chín trăm mười tại Vinh, tỉnh Nghệ An. Sau này, cả nước biết đến cô với một cái tên khác, một cái tên đẹp như ánh sáng buổi sớm. Đó là Nguyễn Thị Minh Khai.
Thuở ấy, đất nước còn nằm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Cô bé Vịnh lớn lên giữa những con phố mà người dân làm lụng vất vả mà vẫn nghèo khó. Nhưng có một điều ở cô khiến người lớn phải ngạc nhiên. Cô không biết sợ. Khi bạn bè cúi đầu, cô ngẩng lên. Khi người khác im lặng, cô hỏi tại sao. Và cái tinh thần ấy cứ lớn dần trong lòng cô, như một ngọn lửa nhỏ không gì dập tắt được.
Theo Báo Quân khu Bốn, ngay từ tuổi thiếu niên, cô đã được giác ngộ cách mạng dưới sự dìu dắt của Trần Phú, người sau này trở thành Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng. Cô gái trẻ học được một bài học quý hơn vàng. Đó là cách đứng thẳng giữa nỗi sợ hãi, và dạy cho người khác cùng đứng thẳng như mình.
Rồi cô bước vào con đường hoạt động bí mật. Cả nhà thử tưởng tượng xem, một người con gái đi khắp nơi, hôm nay ở nơi này, ngày mai đã ở nơi khác, mỗi nơi lại mang một cái tên khác nhau. Bà dùng nhiều bí danh để qua mắt kẻ thù, lặng lẽ gắn kết những người cùng chung một lòng yêu nước. Mỗi bước chân đều có thể gặp hiểm nguy, nhưng bà vẫn đi, bền bỉ và can đảm, như thể nỗi sợ chưa từng tồn tại trong tim mình.
Lòng dũng cảm ấy đã đưa bà đi rất xa. Theo Báo Quân khu Bốn, năm một nghìn chín trăm ba mươi lăm, bà là đại biểu của Việt Nam tại Đại hội Quốc tế Cộng sản lần thứ bảy, tổ chức tại thành phố Moskva xa xôi. Cả nhà hãy hình dung khung cảnh ấy. Một người phụ nữ Việt Nam, đến từ một nước nhỏ đang bị áp bức, đứng giữa hội trường lớn của thế giới và cất tiếng nói về vai trò của người phụ nữ Đông Dương. Tiếng nói ấy vang lên đầy tự hào, thay cho biết bao người phụ nữ ở quê nhà.
Và cũng trên hành trình ấy, bà gặp một người bạn đời cùng chung lý tưởng. Đó là Lê Hồng Phong, một nhà lãnh đạo cách mạng đầy bản lĩnh. Hai người cùng dự đại hội ở Moskva, rồi nên duyên vợ chồng. Cả nhà ạ, đây là một câu chuyện tình thật đặc biệt. Họ yêu nhau không chỉ bằng những lời ngọt ngào, mà bằng một ước mơ chung là đất nước được tự do. Hai trái tim, một con đường, cùng nhau bước đi qua những ngày gian khó nhất.
Trở về nước, bà gánh vác những trọng trách lớn. Theo Báo Quân khu Bốn, bà từng là Bí thư Thành ủy Sài Gòn, là Xứ ủy viên Xứ ủy Nam Kỳ, lo việc tổ chức và dẫn dắt phong trào ở miền Nam. Công việc của bà thầm lặng mà nặng nề, đầy hiểm nguy, nhưng bà vẫn vững vàng như cây giữa giông bão.
Rồi điều mà bà và đồng đội luôn lo lắng đã đến. Bà bị thực dân Pháp bắt giam. Trong những ngày tháng khó khăn nhất, bị giam trong tay kẻ thù, bà vẫn không hề lung lay. Bà giữ trọn khí tiết, một lòng trung thành với lý tưởng và với những người đồng chí của mình. Kẻ thù có thể giam giữ thân thể bà, nhưng không bao giờ giam giữ được ý chí của bà.
Theo Báo Quân khu Bốn, ngày hai mươi tám tháng tám năm một nghìn chín trăm bốn mươi mốt, Nguyễn Thị Minh Khai đã hy sinh, khi mới ba mươi tuổi. Cho đến phút cuối cùng, bà vẫn hiên ngang, vẫn vững vàng, vẫn một lòng hướng về đất nước mà bà yêu thương. Người chồng của bà, ông Lê Hồng Phong, sau đó cũng hy sinh nơi nhà tù Côn Đảo, trọn vẹn một lời thề chung thủy với non sông.
Cả nhà ạ, câu chuyện về bà nhắc chúng ta một điều thật đẹp. Có những con người, ngay từ khi còn rất trẻ, đã học được cách không sợ hãi, và đem lòng can đảm ấy trao cho biết bao người khác. Ngày nay, đi khắp Việt Nam, từ thành phố lớn đến những thị trấn nhỏ, ta đều bắt gặp những ngôi trường, những con đường mang tên Nguyễn Thị Minh Khai. Mỗi sớm mai, tiếng trẻ thơ đọc bài lại vang lên dưới những tấm biển ấy, như ánh sáng buổi sớm bên dòng sông Lam năm xưa, mãi mãi không bao giờ tắt.