Nguyễn Văn Trỗi
Cả nhà hãy tưởng tượng một buổi sáng sớm ở Sài Gòn nhiều năm về trước. Trời còn mờ hơi sương, phố xá đang thức dậy. Trên một chiếc xe đạp cũ, có một chàng thợ điện trẻ đạp xe đi làm, túi đồ nghề kẹp sau yên, ánh mắt sáng và bình thản. Chàng trai ấy tên là Nguyễn Văn Trỗi.
Anh sinh ngày một tháng hai năm một nghìn chín trăm bốn mươi, ở vùng đất Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Quê anh là miền gió cát miền Trung, nơi những đứa trẻ lớn lên trong nghèo khó nhưng giàu lòng thương quê hương. Khi còn trẻ, anh rời quê vào Sài Gòn kiếm sống, học nghề và trở thành một người thợ điện khéo tay.
Mỗi ngày, anh leo lên những cây cột, nối lại những đường dây, mang ánh sáng về cho phố phường. Anh là một người lao động bình thường, như bao người thợ khác trong thành phố. Anh có một mái nhà nhỏ, có người vợ trẻ tên là Phan Thị Quyên mới cưới, và những giấc mơ giản dị của tuổi đôi mươi.
Nhưng cả nhà ơi, đó cũng là những năm tháng đất nước còn chia cắt, còn chiến tranh. Người thợ điện trẻ ấy mang trong lòng một tình yêu lớn với quê hương, và anh đã chọn một con đường không hề dễ dàng.
Vào tháng năm năm một nghìn chín trăm sáu mươi tư, anh nhận một nhiệm vụ rất táo bạo. Anh được giao cài mìn ở khu vực cầu Công Lý, nhằm vào Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ khi ông này đến Sài Gòn. Đó là một việc nguy hiểm vô cùng. Nhưng kế hoạch bị lộ, và anh bị bắt trước khi mọi chuyện xảy ra.
Cả nhà thấy không, đôi khi những con người rất đỗi bình thường lại làm nên những lựa chọn phi thường. Một người thợ điện trẻ, hai mươi bốn tuổi, đã dám đặt cả tuổi xuân của mình vào lòng yêu nước.
Suốt những tháng bị giam giữ, anh không hề run sợ. Anh giữ vững lòng tin, giữ vững nụ cười. Người ta kể rằng đôi mắt anh vẫn trong sáng lạ thường, gương mặt anh vẫn bình thản đến kỳ lạ.
Rồi đến ngày mười lăm tháng mười năm một nghìn chín trăm sáu mươi tư, tại sân Khám Chí Hòa ở Sài Gòn, người ta đưa anh ra trước đội hành quyết. Khi ấy anh vừa tròn hai mươi bốn tuổi.
Cả nhà ơi, đây là khoảnh khắc khiến cả thế giới phải lặng người. Người ta định bịt mắt anh lại. Nhưng anh từ chối. Anh muốn được nhìn thẳng về phía trước, nhìn bầu trời quê hương lần cuối. Rồi anh ngẩng cao đầu và hô vang: Việt Nam muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm!
Tiếng hô ấy vang lên đầy kiêu hãnh, không một chút sợ hãi. Đó là tiếng nói của một người trẻ yêu nước đến hơi thở cuối cùng.
Điều đặc biệt là khoảnh khắc ấy đã được ống kính máy quay ghi lại. Hình ảnh người thanh niên ngẩng cao đầu, ánh mắt rực sáng, lan đi khắp các tờ báo trên thế giới. Từ những miền đất rất xa, người ta nhìn thấy lòng dũng cảm của một chàng thợ điện Việt Nam, và nhiều người đã xúc động, đã cảm phục.
Chỉ ít ngày sau khi anh hy sinh, Tổ quốc đã truy tặng anh danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi của người thợ điện trẻ tuổi ấy trở thành một biểu tượng của lòng can đảm và tình yêu đất nước.
Ngày nay, cả nhà có thể bắt gặp tên anh ở rất nhiều nơi. Có những con đường mang tên Nguyễn Văn Trỗi, có những ngôi trường, những công viên mang tên anh, trải dài khắp các tỉnh thành Việt Nam. Mỗi cái tên ấy là một lời nhắc nhở dịu dàng.
Và mỗi khi đi qua một con đường mang tên anh, cả nhà hãy nhớ về buổi sáng sớm năm xưa, nhớ về chàng thợ điện trẻ đạp xe trong sương Sài Gòn. Nhớ về người thanh niên đã chọn nhìn thẳng về phía trước, ngẩng cao đầu, và không bao giờ cúi xuống.