Nhà lưu niệm Bác Hồ về thăm Thái Bình
Có một khoảnh khắc giao thừa mà người dân Thái Bình không thể nào quên.
Tối ngày ba mươi mốt tháng mười hai năm một nghìn chín trăm sáu mươi sáu, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Tỉnh ủy Thái Bình. Bác đến vào đêm cuối cùng của năm, ngồi làm việc cùng lãnh đạo địa phương, rồi nghỉ lại trong một ngôi nhà lá đơn sơ giữa vùng quê yên ắng. Sáng mồng một Tết Dương lịch năm sau, Bác mới trở về. Đó là lần cuối cùng Bác về thăm vùng đất này trong cuộc đời của mình.
Cả nhà ơi, hôm nay chúng ta đang đến nơi lưu giữ ký ức về chuyến thăm đó: Khu di tích nhà lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh, nằm ở thôn Đại Đồng, khu vực Thái Bình cũ, nay thuộc tỉnh Hưng Yên.
Trong cuộc đời hoạt động, Bác Hồ đã năm lần về thăm Thái Bình. Lần đầu là ngày mười tháng Giêng năm một nghìn chín trăm bốn mươi sáu, chỉ vài tháng sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Lần thứ hai vào tháng Tư cùng năm. Rồi hai lần nữa vào năm một nghìn chín trăm năm mươi tám và năm một nghìn chín trăm sáu mươi hai. Và lần cuối là đêm ba mươi mốt tháng mười hai năm sáu mươi sáu đó.
Lần thăm cuối gắn với một thành tích lịch sử. Thái Bình khi ấy là tỉnh đầu tiên ở miền Bắc đạt được năm tấn thóc trên mỗi héc ta. Giữa thời chiến, lúa gạo không chỉ là cơm ăn, mà còn là sức mạnh hậu phương nuôi người lính ở tiền tuyến. Bác về để gặp gỡ, khen ngợi và cùng tính chuyện xây dựng với Đảng bộ và nhân dân Thái Bình. Người ta thường nhắc câu "quê hương năm tấn" chính từ dấu mốc ấy.
Ngôi nhà lá mà Bác nghỉ lại đêm đó nguyên là nhà làm việc của Tỉnh ủy ở nơi sơ tán. Sau khi Bác mất năm một nghìn chín trăm sáu mươi chín, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Bình giữ lại ngôi nhà, không phá, không xây mới, không tu sửa thay đổi hình dạng. Nguồn của Ban Quản lý di tích tỉnh Hưng Yên xác nhận nhà lá cũ được bảo quản nguyên trạng như ngày Bác đến. Đây là điều khác biệt quan trọng của khu lưu niệm này. Không phải bảo tàng được xây sau để tưởng nhớ. Đây là không gian thật, nơi sự kiện thật đã xảy ra.
Năm một nghìn chín trăm tám mươi sáu, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức công nhận khu lưu niệm là di tích lịch sử cấp quốc gia.
Khi cả nhà bước vào khu di tích, sẽ thấy bốn hạng mục chính. Hồ sen ở khu ngoài. Nhà trưng bày hiện vật, nơi có hàng trăm tư liệu, ảnh tư liệu và hình ảnh về năm lần Bác về thăm Thái Bình. Nhà khách. Và quan trọng nhất là ngôi nhà lá sáu gian, điểm dừng lâu nhất trong tuyến tham quan.
Trong khu trưng bày và nhà lá, cả nhà sẽ gặp những vật dụng rất đời thường. Bộ bàn ghế gỗ. Chiếc giường gỗ. Chiếc đèn bão. Đôi dép cao su. Phích nước, ấm chén. Và chiếc thuyền gỗ gắn với hành trình Bác về thăm trong đêm đó. Những đồ vật này không hoành tráng, không quý giá theo nghĩa vật chất. Nhưng chúng kể một câu chuyện: người đứng đầu đất nước, trong thời chiến, làm việc và nghỉ ngơi trong cùng điều kiện như người dân.
Cả nhà đến đây sẽ thấy một khu di tích không phô trương. Không tượng đài lớn. Không nhạc nền. Chỉ có không gian yên lặng, những hiện vật bình dị và câu chuyện về một đêm giao thừa cách đây hơn sáu mươi năm. Giá trị ở chỗ đó.
Mỗi năm vào các dịp kỷ niệm, nơi đây đón những đoàn người trở về dâng hương, báo công, và kết nạp đoàn viên bên cạnh ngôi nhà lá cũ. Không gian lặng, chỉ tiếng gió trên cánh đồng.
Một nơi chốn trở thành di tích lịch sử không phải vì nó lớn hay đẹp. Mà vì trong lòng nó có một câu chuyện quan trọng. Nhà lưu niệm này là câu chuyện về đêm ba mươi mốt tháng mười hai năm sáu mươi sáu, về một vị Chủ tịch đến thăm người trồng lúa, và về chiếc đèn bão còn sáng trong ngôi nhà lá giữa đồng bằng Thái Bình.