Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn
Một sự thật thú vị: những viên gạch đỏ của toà nhà này chưa bao giờ được trát vữa. Suốt gần một trăm năm mươi năm, chúng đứng trần truồng trong khí hậu nhiệt đới Sài Gòn, mưa nhiều, nắng nhiều, ẩm nhiều. Vậy mà hôm nay cả nhà nhìn lên, vẫn thấy màu đỏ tươi nguyên, không bám rêu, không bám bụi.
Bí quyết nằm ở tên đất xuất xứ của những viên gạch đó: Toulouse, thành phố miền Nam nước Pháp, được gọi là "la ville rose", thành phố hồng, vì gạch nung ở đây có chất lượng đặc biệt bền với thời tiết và không bao giờ bạc màu.
Đó là Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn. Biểu tượng kiến trúc Pháp tiêu biểu nhất của Thành phố Hồ Chí Minh.
Người Pháp khởi công xây dựng ngày bảy tháng mười năm một nghìn tám trăm bảy mươi bảy, khi Giám mục Isidore Colombert đặt viên đá đầu tiên. Sau gần ba năm, nhà thờ được khánh thành vào ngày mười một tháng tư năm một nghìn tám trăm tám mươi, đúng vào Lễ Phục Sinh, ngày thiêng liêng nhất trong đạo Công giáo.
Kiến trúc sư người Pháp J. Bourard thiết kế theo phong cách Tân Roman kết hợp Gothic, đặc trưng các nhà thờ Pháp cuối thế kỷ mười chín. Và ông đã đặt hàng toàn bộ vật liệu từ Pháp: không chỉ gạch Toulouse, mà còn xi măng, sắt thép, đinh vít, và năm mươi sáu cửa kính màu với hình các vị thánh và sự kiện Kinh Thánh.
Nhà thờ dài chín mươi ba mét, rộng nhất ba mươi lăm mét, cao mái vòm hai mươi mốt mét. Chiều cao tổng thể cùng với hai chóp tháp là sáu mươi mét rưỡi, tương đương toà nhà hai mươi tầng. Sức chứa một nghìn hai trăm người.
Sáu quả chuông gốc đúc tại Pháp năm một nghìn tám trăm bảy mươi chín, tổng nặng hơn ba mươi tấn, tiếng vang đến mười cây số. Khi sáu quả chuông cùng đổ, cả khu trung tâm Sài Gòn đều nghe thấy.
Năm một nghìn chín trăm sáu mươi hai, Đức Giáo hoàng John XXIII đã nâng nhà thờ lên hàng Vương cung thánh đường, gọi là Minor Basilica. Đây là đặc ân hiếm có mà Vatican trao cho các nhà thờ có giá trị tâm linh, lịch sử và kiến trúc đặc biệt. Đây là Vương cung thánh đường đầu tiên ở miền Nam Việt Nam.
Trước nhà thờ là Tượng Đức Mẹ Hoà Bình, đặt năm một nghìn chín trăm năm mươi chín. Tượng được làm bằng đá cẩm thạch trắng Carrara của Italia, do nhà điêu khắc Joseph Lejeune thực hiện. Đây là biểu tượng tâm linh của Sài Gòn, nơi cả người Công giáo và không Công giáo đều đến cầu nguyện.
Năm hai nghìn không trăm linh năm, có tin đồn tượng Đức Mẹ rơi nước mắt. Hàng vạn người đổ về quảng trường để xem. Giáo hội Công giáo Việt Nam không chính thức công nhận đây là phép lạ. Nhưng sự kiện đó đã trở thành một câu chuyện văn hoá không thể quên của Sài Gòn thế kỷ hai mươi mốt.
Một trùng tu lớn bắt đầu từ ngày một tháng bảy năm hai nghìn không trăm mười bảy, với những hạng mục khó nhất là chóp tháp kẽm, tháp chuông, và tường gạch dày hơn một mét. Ngày mười chín tháng ba năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu, hai Thánh giá mạ vàng được cần cẩu nâng lên hơn sáu mươi mét, đặt xuống đỉnh hai tháp kẽm. Mỗi Thánh giá nặng khoảng bốn trăm kilôgam. Từ Quảng trường Công xã Paris nhìn lên, ánh vàng óng của hai Thánh giá trên nền trời xanh Sài Gòn là hình ảnh chưa từng thấy suốt gần một trăm năm mươi năm lịch sử của toà nhà này.
Gạch Toulouse vẫn đỏ. Chuông vẫn vang. Và cứ mỗi sáng khi tiếng chuông đổ, cả khu trung tâm Sài Gòn lại nhớ rằng đây là nơi đã đứng trước tất cả, qua chiến tranh, qua thời gian, qua từng thế hệ người thành phố này.