Nhà thờ Mằng Lăng
Có những công trình mà ngay từ lần đầu nhìn thấy mặt đứng, cả nhà đã cảm nhận được chiều sâu của thời gian. Nhà thờ Mằng Lăng ở vùng Tuy An, Phú Yên, là một công trình như vậy.
Nhà thờ Mằng Lăng cách trung tâm Tuy Hòa khoảng ba mươi lăm cây số về phía bắc, thuộc Giáo xứ Mằng Lăng của Giáo phận Qui Nhơn. Câu chuyện bắt đầu từ tháng chín năm một nghìn tám trăm tám mươi tám, khi linh mục Joseph Lacassagne, được người địa phương gọi thân mật là Cố Xuân, về phụ trách vùng phía bắc Phú Yên và đặt cư sở tại Mằng Lăng. Năm một nghìn tám trăm chín mươi hai, cha Lacassagne khởi công xây dựng ngôi thánh đường. Sau khi cha qua đời, linh mục Antoine Edmond Wendling tiếp tục hoàn thành công trình và nhà thờ được khánh thành ngày mười bốn tháng tư năm một nghìn chín trăm linh bảy.
Nhìn vào mặt đứng, hai tháp chuông đứng hai bên, thập tự giá ở giữa, các vòm cửa cao và đường nét kiến trúc theo phong cách Gothic cổ điển. Khuôn viên rộng hơn năm nghìn mét vuông. Bên trong, theo mô tả của Vietnamnet, có trần gỗ, họa tiết gỗ và những chi tiết trang trí gợi cảm giác vừa châu Âu vừa có sắc thái Việt Nam. Chuông lớn của nhà thờ được đưa từ thành phố Marseille của Pháp về Mằng Lăng năm một nghìn chín trăm linh năm. Cũng theo lược sử giáo xứ, nhà thờ có ba quả chuông lớn nhỏ, và ngọn chuông vẫn vang lên đều đặn theo lịch phụng vụ.
Điểm đặc biệt làm Nhà thờ Mằng Lăng nổi tiếng hơn những nhà thờ cổ thông thường là mối liên hệ với hai câu chuyện lớn của lịch sử Công giáo Việt Nam: câu chuyện về chữ Quốc ngữ và câu chuyện về Anrê Phú Yên.
Về chữ Quốc ngữ, cơ sở dữ liệu ngành Du lịch Việt Nam giới thiệu nhà thờ là nơi lưu giữ cuốn sách chữ Quốc ngữ của linh mục Alexandre de Rhodes, in tại Roma năm một nghìn sáu trăm năm mươi mốt. Cuốn sách đó là "Phép giảng tám ngày", một tài liệu quan trọng trong lịch sử hình thành chữ Quốc ngữ, hệ thống chữ viết tiếng Việt bằng mẫu tự Latin mà chúng ta đang dùng hàng ngày. Chữ Quốc ngữ có nguồn gốc từ công trình của các giáo sĩ, trong đó có Alexandre de Rhodes, trong thế kỷ mười bảy.
Về Anrê Phú Yên, Giáo phận Qui Nhơn ghi ông chịu tử đạo ngày hai mươi sáu tháng bảy năm một nghìn sáu trăm bốn mươi bốn tại Quảng Nam. Đây là một thanh niên người Phú Yên, là môn đệ đầu tiên của Alexandre de Rhodes, người đã từ chối từ bỏ đức tin khi bị bắt và xử tử. Ngày năm tháng ba năm hai nghìn, Giáo hoàng Gioan Phaolô Đệ nhị đã tôn phong ông lên hàng Chân phước. Vì vậy, trong khuôn viên nhà thờ có khu hầm và đền tưởng niệm Chân phước Anrê Phú Yên, là điểm hành hương đặc biệt với người Công giáo Việt Nam.
Tên gọi Mằng Lăng tương truyền gắn với cây mằng lăng hoặc bằng lăng từng mọc nhiều trong vùng, một cách giải thích dân gian truyền miệng qua nhiều đời.
Nhà thờ Mằng Lăng là điểm tham quan phù hợp cho mọi đoàn khách, không riêng người Công giáo. Câu chuyện ở đây chạm đến lịch sử ngôn ngữ, lịch sử tôn giáo và lịch sử con người của một vùng đất. Đứng trước mặt đứng nhà thờ với hai tháp chuông và lớp rêu phong trầm mặc của hơn một trăm hai mươi năm, có lẽ điều đọng lại không phải là câu chuyện đạo hay đời, mà là cảm nhận về chiều dài và chiều sâu của một vùng đất đã trải qua.