Phố đường tàu Hà Nội

Ngay giữa lòng Hà Nội, có một đoạn đường sắt chạy thẳng qua hai phường dân cư đông đúc. Không phải ga. Không phải cầu vượt. Chỉ là ray thép nằm giữa hai hàng nhà, cách mái hiên và khung cửa sổ không đến một mét.

Đây là đoạn đường sắt quốc gia chạy qua phường Phúc Xá, quận Ba Đình và phường Phúc Tân, quận Hoàn Kiếm. Theo Báo Hà Nội Mới, tàu hoả vẫn đi qua khu vực này hai lần mỗi ngày, không phải tàu du lịch hay tàu mô hình, mà là đoàn tàu thật của tuyến đường sắt quốc gia. Khi tàu đến, tiếng còi vang từ xa, mặt đất rung nhẹ, rồi cả đoàn tàu ầm ầm lướt qua khoảng không gian hẹp giữa những mái nhà.

Người dân sống ở đây từ nhiều thế hệ, biết giờ tàu, quen với tiếng còi, và xây nhà sát ray từ trước khi khu phố này được ai bên ngoài biết đến.

Lịch sử đoạn đường ray gắn với hệ thống đường sắt Bắc-Nam mà người Pháp xây dựng từ cuối thế kỷ mười chín. Tuyến đường đi qua nhiều khu dân cư Hà Nội trước khi có hàng rào bảo vệ toàn tuyến như các thành phố hiện đại. Dọc theo ray, khu dân cư hình thành qua nhiều thập niên. Phúc Xá và Phúc Tân là một trong những nơi như vậy, đông người, điều kiện khó, nhịp sống gắn chặt với tiếng tàu.

Khoảng từ năm hai nghìn không trăm mười lăm đến hai nghìn không trăm mười chín, khu vực nổi tiếng với du khách quốc tế dưới tên không chính thức "Phố đường tàu". Quán cà phê mở dọc ray, người đến chụp ảnh đông hơn người ở, không gian sinh hoạt của khu dân cư bỗng thành phông nền cho hàng triệu bức ảnh.

Năm hai nghìn không trăm mười chín, cơ quan chức năng Hà Nội phong tỏa khu vực. Theo Báo Hà Nội Mới và Nhân Dân, lý do là an toàn đường sắt: đường ray đang hoạt động, tàu qua với tốc độ và trọng tải thực, lượng người tụ tập quá đông tạo rủi ro cao. Hàng rào chắn được dựng lên, các quán được yêu cầu đóng cửa trong khu vực ray.

Điều đáng nhớ về nơi này là nhịp sống đã tồn tại từ trước khi bất kỳ ai nghĩ đến chuyện chụp ảnh. Những gia đình sống cạnh đường tàu biết giờ tàu như biết giờ cơm. Trẻ con lớn lên với tiếng còi như tiếng đồng hồ. Người già ngồi uống trà ngay bên hông nhà, cách đoàn tàu không đầy một sải tay.

Có những buổi chiều ở Phúc Xá, khi ánh sáng nghiêng qua mái tôn và tiếng còi tàu vang lên từ xa, cả con phố dừng lại một nhịp. Cửa sổ khép vào, ly nước đặt xuống, trẻ em lùi vào hè. Rồi đoàn tàu lướt qua, ầm ầm, gần đến mức thấy được từng ô cửa sổ toa, và biến mất vào phía cuối phố. Con phố lại tiếp tục sống, như thể không có gì xảy ra.