Phủ Tây Hồ
Gió Hồ Tây thoảng qua tán nhãn cổ trước cổng phủ. Mùi trầm bay nhẹ từ trong điện chính ra ngoài sân. Phía sau lưng phủ, mặt nước Hồ Tây lấp lánh vào chiều muộn. Cả nhà đang đứng trước Phủ Tây Hồ.
Phủ nằm ở phường Quảng An, quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội, trên một bán đảo nhỏ nhô ra giữa Hồ Tây. Mặt nước bao quanh ba phía tạo nên một không gian tách rời với phố xá, vừa gần trung tâm vừa lặng riêng. Khi đi bộ từ đường Đặng Thai Mai vào, cả nhà sẽ thấy đường hẹp dần, cây nhãn cổ rủ bóng, và phía trước là tam quan của phủ.
Theo Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, phủ thờ Mẫu Liễu Hạnh, một trong Tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Bốn vị bất tử gồm Tản Viên Sơn Thánh, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử và Mẫu Liễu Hạnh. Cần ghi rõ: Mẫu Liễu Hạnh thuộc tín ngưỡng dân gian, không phải nhân vật lịch sử xác minh được. Tương truyền phủ được dựng vào khoảng thế kỷ mười bảy.
Ngày mười ba tháng Hai năm một nghìn chín trăm chín mươi sáu, Bộ Văn hóa cấp bằng Di tích Lịch sử và Văn hóa cấp quốc gia cho Phủ Tây Hồ. Hai mươi năm sau, ngày một tháng Mười Hai năm hai nghìn không trăm mười sáu, tại kỳ họp lần thứ mười một của Ủy ban Liên chính phủ UNESCO ở Addis Ababa, Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là hình thức tín ngưỡng kết hợp giữa tín ngưỡng bản địa của người Việt với một số yếu tố của Đạo giáo và Phật giáo.
Về kiến trúc, cụm phủ gồm tam quan ở phía ngoài, phủ chính ở trung tâm, cùng với điện Sơn Trang, lầu Cô và lầu Cậu là các nếp công trình nhỏ hơn. Cửa tam quan có hai tầng, mặt giữa mái khắc ba chữ "Tây Hồ hiển tích". Trong nội điện có nhiều bộ cửa võng, hoành phi, câu đối, chuông đồng và tượng thờ với nhiều kích cỡ.
Lễ hội chính của phủ diễn ra hai lần trong năm: ngày ba tháng Ba âm lịch và ngày mười ba tháng Tám âm lịch. Đây là những dịp đông người đến lễ nhất. Vào ngày thường, phủ vẫn mở cho khách thập phương đến hành lễ và không gian yên tĩnh hơn nhiều.
Đứng trên bờ kè phía sau phủ nhìn ra mặt nước Hồ Tây, cả nhà sẽ hiểu vì sao nơi này thu hút người Hà Nội qua nhiều thế hệ. Một bán đảo nhỏ giữa lòng hồ lớn, khói trầm quyện trong tiếng chuông đồng, mặt nước long lanh xa tít. Thành phố náo nhiệt đó vẫn đang vội vã đâu đó ngoài kia, nhưng trong khoảng không gian này, thời gian như đứng lại.