Quần đảo Bà Lụa

Biển Tây Nam Bộ có một chỗ mà người địa phương mô tả là giống Hạ Long nhưng gần gũi hơn, êm ái hơn và không hùng vĩ đến mức phải ngước nhìn. Đó là Quần đảo Bà Lụa, một cụm hơn bốn mươi đảo đá thấp nổi lên giữa vùng biển xã Sơn Hải.

Khi nói hơn bốn mươi, cả nhà lưu ý nhé: Báo Kiên Giang ghi bốn mươi hai đảo, trong khi Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam ghi bốn mươi lăm đảo. Hai nguồn chính thức khác nhau một chút, nên cách nói cẩn trọng nhất là "hơn bốn mươi đảo lớn nhỏ". Điều chắc chắn là quần đảo nằm trong vùng biển xã Sơn Hải, cách mũi Hòn Chông khoảng sáu cây số về phía tây. Sau sắp xếp hành chính năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, xã Sơn Hải thuộc tỉnh An Giang, nhưng trong các tài liệu cũ vẫn thường ghi Kiên Lương, Kiên Giang.

Điểm nổi bật nhất là cụm Ba Hòn Đầm, gồm Hòn Đầm Đước, Hòn Đầm Dương và Hòn Đầm Giếng. Ba đảo nằm gần nhau, tạo nên vùng nước khá nông và êm. Khi thủy triều xuống thấp, người ta có thể lội bộ qua vùng nước giữa các đảo, cát trắng hiện lên dưới chân và nước biển xanh ngắt vây quanh.

Cái tên Bà Lụa cũng có câu chuyện thú vị. Có nguồn kể đây là tên một nữ tướng hậu cần từng lập xưởng dệt lụa trên đảo để hỗ trợ nghĩa quân Nguyễn Trung Trực trong cuộc kháng Pháp. Nguồn khác lại kể về một người phụ nữ Việt gốc Hoa tên Lụa thời Pháp thuộc. Vì hai câu chuyện chưa thống nhất, đây nên được xem là giai thoại địa phương, là phần làm cho địa danh có chiều sâu hơn, thay vì là kết luận lịch sử. Người ta thường giữ câu chuyện để kể, không phải để tranh luận.

Xã Sơn Hải không chỉ có cảnh quan đảo. Đây là cộng đồng sống bằng biển đã nhiều đời. Báo Kiên Giang ghi xã có nghề khai thác thủy sản, nuôi nhuyễn thể hai mảnh vỏ, nuôi cá lồng bè và nghề đan vá lưới. Một sản phẩm địa phương đáng nhắc đến là mắm lụa. Quần đảo Bà Lụa là bãi sinh sản tự nhiên của nghêu lụa và loài nhuyễn thể này làm ra sản phẩm mắm lụa Kim Ngân, đã được công nhận OCOP ba sao năm hai nghìn không trăm hai mươi ba theo Báo Kiên Giang. Một muỗng mắm lụa đặc quánh, mằn mặn, thơm mùi biển, là cách ngắn nhất để hiểu vùng đảo này nuôi sống con người như thế nào qua bao đời.

Bà Lụa không cần cái so sánh với Hạ Long để trở nên đáng đến. Vẻ đẹp của nó nằm ở chính sự gần gũi: đảo thấp, nước nông, sinh kế chài lưới và không khí của một vùng biển Tây chưa bị xáo trộn quá nhiều. Buổi chiều, khi tàu đánh cá về bến, tiếng sóng vỗ nhẹ vào mạn thuyền và mùi mắm lụa từ những căn nhà ven đảo tỏa ra, cả nhà sẽ hiểu tại sao người ta gắn bó với mảnh biển nhỏ này cả đời.