Quần đảo Cát Bà
Cả nhà thử hình dung điều này. Cả nhà đang ngồi trên một chiếc thuyền nhỏ giữa biển. Bốn phía là các trụ đá vôi nhô lên từ mặt nước xanh biếc, vài chục cái, vài trăm cái, cao thấp không đều, phủ rêu xanh và cây nhiệt đới. Và ẩn sau vách đá kia, nếu may mắn, cả nhà sẽ thấy một con vật đang nhảy từ vách đá này sang vách đá khác, một sinh vật chỉ còn khoảng chín mươi hai cá thể trên toàn Trái Đất.
Đó là vọoc Cát Bà. Và đó là lý do người ta đến quần đảo Cát Bà.
Quần đảo Cát Bà gồm ba trăm sáu mươi bảy hòn đảo lớn nhỏ, trải trên vịnh Bắc Bộ thuộc Thành phố Hải Phòng. Đảo lớn nhất là đảo Cát Bà, diện tích hơn hai trăm sáu mươi hai cây số vuông. Đây không phải "một hòn đảo" như nhiều người hay hình dung, đây là một quần đảo nguyên vẹn với rừng, biển, hang động, và cả những hồ nước tự nhiên ẩn mình trong lòng núi đá vôi mà người địa phương gọi là "tùng áng".
Cát Bà có hai danh hiệu UNESCO, và đây là điều quan trọng cần hiểu rõ.
Ngày mồng hai tháng mười hai năm hai nghìn không trăm linh bốn, tại kỳ họp quốc tế ở Paris, UNESCO công nhận Cát Bà là Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới. Tổng diện tích hai mươi sáu nghìn hai trăm bốn mươi mốt héc ta, trong đó mười bảy nghìn không trăm bốn mươi héc ta là đất và chín nghìn hai trăm héc ta là biển. Đây là danh hiệu ghi nhận hệ sinh thái phong phú và đa dạng: rừng mưa nhiệt đới trên núi đá vôi, rừng ngập mặn, rạn san hô, thảm cỏ biển, hang động karst, và tùng áng.
Rồi tháng chín năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, UNESCO một lần nữa gọi tên Cát Bà. Ngày mười sáu tháng chín năm hai nghìn không trăm hai mươi ba, tại kỳ họp lần thứ bốn mươi lăm mở rộng của Ủy ban Di sản Thế giới ở Riyadh, Saudi Arabia, UNESCO quyết định mở rộng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, ghép Quần đảo Cát Bà vào thành một di sản chung: "Vịnh Hạ Long, Quần đảo Cát Bà".
Đây là Di sản Thế giới liên tỉnh thành phố đầu tiên của Việt Nam, Quảng Ninh và Hải Phòng cùng sở hữu một di sản.
Bây giờ nói về con vọoc.
Vọoc Cát Bà, tên khoa học là Trachypithecus poliocephalus, là loài linh trưởng đặc hữu chỉ có tại quần đảo này. Không có ở bất kỳ đâu khác trên Trái Đất. Và chỉ còn khoảng chín mươi hai cá thể.
Thập niên một nghìn chín trăm sáu mươi, hàng nghìn con vọoc leo trèo trên các vách đá của Cát Bà. Rồi nạn săn bắn và mất sinh cảnh khiến số lượng giảm thảm. Đầu những năm hai nghìn, chỉ còn năm mươi đến sáu mươi cá thể. Nhờ chương trình bảo tồn kết hợp giữa Ban Quản lý vườn quốc gia và các tổ chức quốc tế, số lượng đã hồi phục lên khoảng chín mươi hai cá thể.
Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế xếp vọoc Cát Bà ở mức Cực kỳ nguy cấp, và đưa vào danh sách hai mươi lăm loài linh trưởng nguy cấp nhất hành tinh.
Một địa danh khác mà cả nhà không nên bỏ qua là vịnh Lan Hạ, vịnh kề bên vịnh Hạ Long, nằm về phía Cát Bà thuộc Hải Phòng. Cùng kiểu địa chất đá vôi karst như Hạ Long, nhưng ít tàu du lịch hơn nhiều, phù hợp với khách thích yên tĩnh và không gian thoáng. Kayak trong vịnh Lan Hạ là một trong những trải nghiệm đẹp nhất của miền Bắc Việt Nam.
Từ ngày mồng một tháng bảy năm hai nghìn không trăm hai mươi lăm, theo Nghị quyết một nghìn sáu trăm sáu mươi chín của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, huyện Cát Hải được sắp xếp thành Đặc khu Cát Hải, gồm mười hai đơn vị cũ hợp nhất, diện tích khoảng hai trăm tám mươi bảy cây số vuông, dân số hơn bảy mươi mốt nghìn người, trực thuộc Thành phố Hải Phòng.
Khi thấy vọoc nhảy giữa vách đá, khi mái chèo kayak rẽ nước vịnh Lan Hạ trong vắt, khi ánh mặt trời chiều tắt dần sau những trụ đá vôi xa xa, cả nhà sẽ hiểu vì sao nơi này mang hai danh hiệu UNESCO. Không phải vì giấy tờ, mà vì vẻ đẹp nguyên sơ hiếm có còn sót lại trên Trái Đất.