Rạn Nam Ô

Ở phía tây bắc Đà Nẵng, nơi chân đèo Hải Vân chạm xuống mép vịnh, có một vùng đá rêu mang tên Rạn Nam Ô. Không phải bãi biển cát trắng, không phải vách núi dựng đứng. Chỉ là những phiến đá lớn phủ rêu xanh, xếp sát nhau ra tới mặt nước, và giữa vịnh nhô lên một bãi đá nhỏ như một dấu chấm lặng giữa sóng.

Cả nhà biết không, chính bãi đá nhỏ đó là nơi thủy triều kể chuyện rõ nhất. Khi nước lên, bãi đá gần như biến mất, chỉ còn những vệt rêu sẫm màu lơ lửng trên mặt nước. Khi nước rút, nó hiện ra nguyên vẹn, ướt và sáng, với từng lớp rêu xanh bám chặt vào đá như muốn giữ lại dấu vết của từng con sóng vừa đi qua.

Rạn Nam Ô gắn liền với làng chài Nam Ô ngay cạnh đó. Đây là ngôi làng đánh cá lâu đời bậc nhất vùng ven vịnh này, và dân làng đã biết đọc mặt rêu trên đá để đoán mùa cá, đoán thời tiết từ bao đời nay. Rêu xanh tươi nghĩa là nước yên, cá về nhiều. Rêu nhợt, bong tróc nghĩa là sóng lớn đã qua đêm và ngư dân cần cẩn thận hơn khi ra khơi.

Nước mắm Nam Ô nổi tiếng khắp miền Trung một phần cũng vì vùng biển này. Cá cơm đánh lên từ vịnh Nam Ô được ủ với muối theo cách riêng của làng, lên men chậm rãi trong những chum sành cũ dưới mái nhà thấp, cho ra thứ nước mắm trong và thơm mà người Đà Nẵng dùng như một thứ gia bảo.

Đứng trên rạn đá, nhìn về phía bắc là vách đèo Hải Vân xanh thẫm che kín chân trời. Nhìn về phía nam là mặt vịnh mở ra, lấp lánh nắng buổi sáng. Gió ở đây không ngừng nghỉ, mang theo mùi muối và mùi rêu ướt, cái mùi mà người làng chài nhận ra ngay dù đã đi xa hàng chục năm.

Cả nhà nghe đến đây có thể thấy Rạn Nam Ô không phải nơi hào nhoáng. Nó không cố gây ấn tượng. Nhưng chính vì vậy mà nó ở lại lâu trong lòng người đến thăm. Một bãi đá rêu, một vịnh nước, một ngôi làng chài, và thủy triều cứ lên rồi lại xuống, ngày này qua ngày khác, như chưa từng có gì thay đổi.