Chuyện Tiền Thân: Rùa Và Đôi Ngỗng
Chỉ một điều thôi. Từ lúc rời khỏi mặt đất cho tới khi hạ cánh, dù có nghe thấy gì vọng lên từ phía dưới, cũng tuyệt đối không được mở miệng.
Lời dặn ấy được nói ra rất nghiêm, vào một buổi sáng sương còn giăng mờ trên mặt ao. Người nghe là một chú rùa. Người dặn là đôi ngỗng trời, hai người bạn thân thiết nhất đời chú.
Chú rùa này đã sống trong cái ao nhỏ dưới chân đồi từ rất lâu, quen thuộc với từng gốc sen, từng phiến đá phẳng để phơi nắng buổi sớm. Một hôm, đôi ngỗng trời sải cánh bay ngang, hạ xuống mặt ao nghỉ chân, tình cờ gặp rùa. Ba con vật trò chuyện với nhau đến tận chiều muộn mới chia tay. Hôm sau, đôi ngỗng lại ghé qua. Rồi hôm sau nữa. Cứ thế ngày này qua ngày khác, chẳng mấy chốc ba con vật trở thành một bộ ba không thể tách rời, sáng nào cũng ngóng nhau bên bờ ao đầy sen. Đây là một trong những Chuyện Tiền Thân mà nhà Phật vẫn kể lại qua bao đời, cả nhà ạ, chuyện về chú rùa này và đôi bạn ngỗng trời của mình.
Nhưng năm đó, trời hạn hán kéo dài hết tháng này sang tháng khác, không một giọt mưa nào rơi xuống. Mặt ao cứ rút dần, để lộ ra từng mảng bùn nứt nẻ như da rắn lột. Sen héo rũ, cá tôm chết dần, đến cuối cùng chỉ còn một vũng nước nhỏ đục ngầu nằm co lại giữa lòng ao khô. Đôi ngỗng nhìn vũng nước ấy, rồi nhìn người bạn rùa nhỏ bé, lòng đầy lo lắng.
Đôi ngỗng bảo, chúng có một chốn ở khác, trên một ngọn núi cao thật xa, nơi có hồ nước lớn không bao giờ cạn dù nắng hạn có gay gắt đến đâu. Chúng muốn đưa rùa đi cùng, để không phải chịu cảnh khô hạn này thêm một ngày nào nữa. Rùa mừng đến rơi nước mắt, nhưng rồi chợt hỏi lại, mình đâu có cánh, làm sao mà bay theo hai bạn được đây.
Đôi ngỗng nghĩ ra một cách. Chúng tìm về một cành cây chắc chắn, mỗi con ngậm một đầu bằng chiếc mỏ khỏe. Rùa chỉ cần cắn thật chặt vào khúc giữa, đôi ngỗng sẽ vỗ cánh tha cả cành cây lẫn rùa bay lên. Nghe vậy, rùa gật đầu lia lịa, ưng thuận ngay không chút ngần ngại.
Nhưng đôi ngỗng dặn đi dặn lại, giọng bỗng nghiêm hẳn lên. Suốt chặng đường bay, dù có nghe thấy tiếng gì vọng lên từ bên dưới, dù có ai chọc ghẹo hay bàn tán ra sao, rùa cũng tuyệt đối không được hé miệng đáp lại. Chỉ cần há miệng ra một chút thôi là buông mất cành cây, và một khi đã buông, sẽ không có gì đỡ được rùa nữa. Rùa gật đầu chắc nịch, hứa sẽ ngậm chặt răng, không hé môi nửa lời cho tới khi cả ba cùng đáp xuống nơi ở mới.
Sáng hôm đó, ba người bạn cùng cất cánh. Rùa cắn chặt khúc giữa cành cây, hai chân co lại sát thân, tim đập rộn ràng vì đây là lần đầu tiên trong đời một chú rùa được bay lên trời cao đến vậy. Bên dưới, những thửa ruộng trải dài như tấm chăn xanh sẫm, những dòng sông uốn lượn sáng lấp lánh, mái nhà tranh bé xíu lướt qua nhanh như trong một giấc mơ. Rùa muốn kêu lên vì thích thú biết bao lần, cả nhà ạ, nhưng mỗi lần định mở miệng, chú lại nhớ ngay lời dặn, ngậm chặt răng lại, chỉ để hai mắt tròn xoe nhìn khắp bốn phương.
Đến gần trưa, ba người bạn bay ngang qua một ngôi làng nhỏ ven đường. Một đám trẻ con đang nô đùa ngoài sân bỗng ngẩng đầu lên, sững sờ trước cảnh tượng lạ lùng chưa từng thấy. Chúng chỉ trỏ, cười ồ lên, gọi nhau ơi ới để cùng xem. Ngỗng gì mà lại tha được cả một con rùa đi giữa trời như thế, đứa này hét lên. Rùa gì mà cũng đòi bay, buồn cười thật đấy, đứa khác cười khanh khách theo.
Rùa nghe rõ mồn một từng lời trêu chọc vọng lên. Chú cố nhịn, hai hàm răng nghiến chặt lấy cành cây, nhưng câu cười cợt cứ vang mãi trong tai, càng lúc càng chối. Rùa nghĩ bụng, mình đâu có làm gì sai, bạn mình muốn tha mình đi thì liên quan gì đến chúng mà cười cợt như vậy. Ý nghĩ ấy cứ lớn dần, lớn dần, cho đến khi rùa không kìm được nữa. Chú mở miệng, định hét thật to xuống dưới rằng, bạn ta muốn chở ta đi thì việc gì đến các ngươi.
Nhưng chưa kịp thốt hết nửa câu, miệng đã há ra, cành cây tuột khỏi hai hàm răng. Rùa chới với giữa không trung một thoáng, rồi rơi thẳng xuống, không còn gì để bấu víu nữa.
May sao, ngay bên dưới chỗ rùa rơi là một rãnh nước ven đường mọc đầy cỏ dại xanh um và một lớp bèo dày như đệm. Rùa rơi trúng đúng vào đó, nảy lên một cái rồi nằm sững giữa đám cỏ, cả mai lẫn bốn chân đau ê ẩm, đầu óc quay cuồng. Nhưng chú vẫn còn thở, vẫn còn cựa quậy được, chỉ hoảng loạn và bầm dập chứ không hề gì.
Đôi ngỗng nghe tiếng động lạ liền quay ngoắt đầu lại, kêu lên hoảng hốt, chao cánh sà xuống ngay chỗ bụi cỏ. Chúng xúm quanh rùa, cọ đầu vào chú, hỏi han rối rít xem có đau ở đâu không. Rùa nằm đó thật lâu, hoàn hồn dần, nhưng lạ thay, lần này chú không nói được lời nào cả, dù chẳng ai bắt chú phải im lặng nữa.
Chiều hôm ấy, đôi ngỗng vẫn nán lại bên rùa thật lâu trong đám cỏ ven đường. Rùa nằm yên, tai còn ù, nhưng cái mai, bốn chân, và cả mạng sống đều vẹn nguyên. Phía trên cao, mây vẫn trôi ngang qua khoảng trời nơi ba người bạn vừa bay tới, xa tít tắp về phía ngọn núi có hồ nước không bao giờ cạn. Rùa ngước nhìn lên khoảng trời ấy thật lâu, miệng mím chặt lại, không hé thêm một lời nào nữa.