Chuyện Tiền Thân: Sếu Và Cua

Con cá đầu tiên nghe lời sếu, rời khỏi ao, và không bao giờ trở lại.

Không ai để ý. Mùa hạn năm ấy nắng gắt lạ thường, bùn dưới đáy ao nứt ra thành từng mảng, những vết nứt chạy ngoằn ngoèo như một tấm bản đồ khô cong. Nước rút xuống chỉ còn xăm xắp ngang lưng cá. Suốt mấy hôm liền, một con sếu chân cao lêu nghêu cứ đứng lặng bên bờ, một chân co lên, mắt lim dim, dáng vẻ hiền lành như một vị tu hành đang khổ hạnh. Đàn cá nhìn dáng đứng ấy mà thấy yên lòng, chẳng con nào để tâm dò xét.

Đây là một chuyện cổ nhà Phật xưa lắm rồi, cả nhà ạ, nằm trong Kinh Tiểu Bộ, mang tên Chuyện Tiền Thân Sếu Và Cua.

Rồi một hôm, sếu cất tiếng, giọng buồn rầu như đang thương xót lắm. Sếu bảo, ao này sắp cạn trơ đáy rồi, các bạn sẽ chết khô hết mất thôi. Ta biết một cái ao lớn trong rừng sâu, nước đầy quanh năm, mát rượi. Nếu các bạn muốn, ta sẽ cõng từng con qua bên đó, nơi ấy rộng rãi và an toàn hơn nhiều.

Đàn cá xôn xao bàn tán. Để một con sếu cõng đi, ai mà tin ngay được. Chúng cử một con cá lớn nhất đàn đi theo sếu xem hư thực ra sao. Sếu ngậm con cá ấy trong mỏ, bay một vòng thật xa, thả xuống đúng một cái ao xanh trong, rộng mênh mông, rồi lại ngậm nó bay về, thả lại đúng chỗ cũ. Con cá kể cho cả đàn nghe, mắt sáng rỡ, rằng cái ao kia đẹp hơn cả trong giấc mơ.

Từ đó, chẳng ai còn nghi ngờ gì sếu nữa.

Con cá đầu tiên đi. Rồi đến con cá thứ hai. Rồi con cá thứ ba. Mỗi lần, sếu cúi xuống, ngậm một con cá lên, vỗ cánh bay khuất sau rặng cây ven bờ. Mỗi lần, sếu quay về một mình, mỏ ươn ướt, lặng lẽ đứng lại đúng chỗ cũ, chờ con cá tiếp theo bơi lại gần. Không con nào hỏi vì sao sếu đi lâu đến thế. Không con nào để ý rằng, chưa từng có một con cá nào bơi ngược về báo tin cho bạn bè còn ở lại.

Ao cứ vơi dần. Không phải vơi nước, mà vơi cá.

Dưới lớp bùn ở góc ao, có một con cua vẫn nằm im, hai mắt lồi dõi theo sếu không rời một khắc. Con cua ấy vốn chẳng dễ tin ai. Chưa từng thấy con vật nào tốt bụng vô điều kiện đến thế, nó cứ lặng lẽ đếm bạn bè mình vơi đi từng con, từng con một, cho tới một buổi chiều, cả cái ao rộng chỉ còn mỗi mình nó.

Sếu quay sang phía cua, giọng vẫn dịu dàng như mọi lần. Sếu bảo, giờ chỉ còn một mình bạn thôi, đừng ở lại đây mà chịu khô cạn, để ta đưa bạn sang ao mới với các bạn cá kia.

Con cua giả bộ mừng rỡ. Nó đáp, được thôi, nhưng tôi đâu có cánh, cũng chẳng nằm gọn trong mỏ bạn được đâu. Chi bằng để tôi bám vào cổ bạn mà đi, càng tôi khỏe lắm, bám chắc chắn hơn nhiều.

Sếu nghĩ bụng, càng cua có khỏe đến mấy thì cũng chẳng thấm vào đâu. Nó gật đầu đồng ý ngay, chẳng chút nghi ngờ.

Con cua bò lên lưng sếu, tám chân bám chặt, hai càng vòng qua ôm lấy cổ sếu như một chiếc vòng. Sếu vỗ cánh bay lên. Nhưng nó không bay về phía cái ao lớn trong rừng như đã hứa, mà lượn thẳng tới một gốc cây quen thuộc ven bờ.

Từ trên cao, con cua nhìn xuống. Dưới gốc cây ấy có một khoảnh đất trắng xóa, la liệt những mảnh xương cá nhỏ xíu, phơi trắng như vỏ ốc dưới nắng chiều.

Con cua hiểu ra hết mọi chuyện. Nó xiết chặt hai càng quanh cổ sếu, xiết dần, xiết mãi, không rời nửa phân. Sếu giật mình hoảng hốt, vùng vẫy giữa không trung, đôi cánh chao nghiêng chao ngả. Càng cua càng xiết, cổ sếu càng đau nhói, hơi thở càng lúc càng khó nhọc.

Sếu hiểu ngay mình đã gặp phải một kẻ còn tinh khôn hơn cả mình. Nó cố sức chao xuống thấp, xuống thấp nữa, hướng thẳng về phía mặt nước phía dưới.

Chỉ khi hai càng cua chạm được xuống làn nước mát, con cua mới chịu nới lỏng. Nó buông tay, rơi tõm xuống ao, chìm nhanh vào lớp bùn quen thuộc, an toàn trở lại giữa quê nhà của mình, cả nhà ạ.

Sếu đứng chới với trên bờ một lúc lâu, cổ vẫn còn hằn dấu càng cua, rồi vội vàng vỗ cánh bay đi thật xa, không dám ngoái đầu nhìn lại. Từ hôm ấy, chẳng ai còn thấy bóng dáng con sếu chân cao lêu nghêu ấy quanh vùng ao hồ đó nữa.

Bến bờ nơi con sếu vẫn đứng mỗi sớm mai giờ trống trơn, không còn tiếng vỗ cánh vội vã, không còn một cái bóng cao lêu nghêu nào nữa. Dưới lớp bùn êm, con cua nằm yên, hai càng khép lại, thong thả thở, sống tiếp những ngày bình yên của riêng nó.