Sự tích núi Ngũ Hành
Đêm ấy biển động dữ dội. Gió gào trên mặt nước, sóng dựng lên đen ngòm rồi đổ ầm ầm xuống bãi cát vắng. Trong túp lều nhỏ ven biển, một ông lão đánh cá ngồi co ro nghe mưa quất vào vách lá, bụng thầm lo cho tấm lưới và chiếc thuyền con của mình.
Bỗng giữa tiếng sóng, ông nghe một tiếng động lạ, trầm và lớn hơn mọi cơn sóng. Ông hé cửa nhìn ra. Và người xưa kể rằng, ngay lúc ấy, từ lòng biển đen, một con rồng lớn trườn lên bãi cát. Thân nó dài, uốn lượn, để lại những vệt hằn sâu trên cát ướt. Rồi con rồng nhẹ nhàng đặt xuống bên lều ông một quả trứng to lạ thường, ánh lên trong đêm tối. Đặt xong, nó quay đầu, lặng lẽ chìm trở lại vào biển sâu, như chưa từng hiện ra.
Ông lão đứng chết lặng. Trời gần sáng, sóng dịu dần. Ông rón rén bước ra, nhìn quả trứng khổng lồ nằm trên cát, không biết nên làm gì.
Thì vừa lúc ấy, từ mép nước, một con rùa vàng chậm rãi bò lên. Con rùa dùng chân vun cát, lấp quả trứng lại cho ấm, rồi ngẩng đầu nhìn ông lão. Truyền thuyết vùng Non Nước kể rằng con rùa cất tiếng nói như người: "Ta là thần Kim Quy. Quả trứng này là giọt máu của Long Quân, vua của biển cả. Ta mong ngươi hết lòng giữ gìn, chớ để ai làm hại." Nói đoạn, thần Kim Quy trao cho ông một chiếc móng nhỏ, dặn khi nào gặp nguy hiểm thì đem ra dùng. Rồi thần cũng khuất mình dưới làn nước.
Từ đó, ông lão nghèo có thêm một việc để làm mỗi ngày. Ông dựng lại lều ngay bên chỗ chôn trứng, sớm tối trông nom, che nắng che mưa, coi quả trứng như báu vật trời gửi.
Lạ thay, quả trứng cứ mỗi ngày một lớn. Hôm nay bằng cái nong, mai đã bằng gian nhà. Vỏ trứng ánh lên đủ sắc màu, xanh đỏ tím vàng lóng lánh dưới nắng sớm. Nó lớn đến mức nâng cả túp lều của ông lên cao, rồi phình rộng ra khắp bốn phía, sáng rực cả một khúc bờ biển.
Chuyện lạ đồn xa. Có kẻ tò mò, lại có kẻ tham lam, kéo tới định đập vỡ quả trứng ra xem bên trong có gì. Nhớ lời thần Kim Quy dặn, ông lão vội đem chiếc móng ra. Chuyện kể rằng chiếc móng ấy hóa ông thành một con hổ lớn, chỉ gầm lên một tiếng giữa bãi cát là đám người kia hoảng hồn bỏ chạy, không dám bén mảng trở lại. Dọa cho họ lui rồi, ông lại trở về hình dáng cụ già hiền lành, lặng lẽ ngồi canh quả trứng của mình.
Ngày tháng cứ trôi. Rồi đến một buổi sáng đẹp trời, quả trứng khẽ rung lên, rồi nứt ra một đường dài. Ông lão hồi hộp bước tới gần. Và kìa, từ trong quả trứng, một cô bé xinh xắn bước ra, mắt sáng như sao, da mịn như ngọc. Đó chính là người con gái của Long Quân, vị vua biển cả.
Ông lão mừng rỡ ẵm cô bé vào lòng. Nhà nghèo, ông chẳng có gì nhiều, nhưng truyền thuyết kể rằng chim chóc và muông thú trong rừng cũng tìm về giúp ông. Con thì tha trái ngọt, con thì mang sữa, con thì nhả những sợi tơ mềm để dệt áo cho cô bé. Cứ thế, giữa một vùng biển vắng, ông lão và cô con gái nuôi sống với nhau đầm ấm như hai cha con ruột thịt.
Cô bé lớn nhanh như thổi. Cô ngoan hiền, lại khéo tay và tốt bụng. Cô nhặt những mảnh đá nhiều màu quanh nhà, gieo xuống đất, thế là mọc lên những khóm hoa lạ, hương thơm dịu, chữa được bệnh cho dân trong vùng. Tiếng lành đồn xa, người ta bảo nhau rằng bên bãi biển Non Nước có một cô gái phúc hậu như tiên giáng trần.
Rồi tin ấy đến tai một vị hoàng tử. Chàng tìm về tận nơi, gặp cô gái, đem lòng quý mến, và xin được cùng cô nên duyên. Ngày vui đến, cả vùng biển như bừng sáng. Nhưng cũng chính hôm ấy, thần Kim Quy lại hiện lên từ mặt nước. Thần đến để đón ông lão trở về với Long Quân, bởi công ông cưu mang giọt máu của biển cả đã trọn vẹn rồi. Ông lão từ biệt cô con gái, rồi theo thần Kim Quy đi về phía biển, nhẹ nhàng như một giấc mơ đẹp khép lại.
Còn quả trứng khổng lồ thì sao. Sau khi cô gái ra đời, cái vỏ trứng ấy vẫn nằm lại bên bờ biển. Rồi năm mảnh vỏ vỡ ra, mỗi mảnh hóa thành một ngọn núi đá sừng sững, mọc lên ngay trên bãi cát ven sóng. Năm ngọn núi đứng cạnh nhau, chân ngâm trong gió biển, đầu vươn lên trời xanh.
Người đời sau nhìn năm ngọn núi ấy, đặt cho chúng một cái tên đẹp là Ngũ Hành Sơn, nghĩa là núi của năm yếu tố trong trời đất: Kim là kim loại, Mộc là cây cối, Thủy là nước, Hỏa là lửa, và Thổ là đất. Năm ngọn núi, năm cái tên, đứng chung một vùng bên biển Non Nước của đất Đà Nẵng.
Đây là chuyện người xưa kể lại, cả nhà nhé, một truyền thuyết dịu dàng truyền từ đời này sang đời khác, chứ không phải lời giải thích thật về đá núi được sinh ra thế nào. Nhưng người dân vùng Non Nước vẫn thương, vẫn nhớ câu chuyện ấy, bởi nó nói lên một điều thật đẹp: rằng lòng tốt và sự cưu mang có thể sinh ra những điều kỳ diệu, lớn lao như cả một dãy núi.
Ngày nay, năm ngọn Ngũ Hành Sơn vẫn còn đó, đứng lặng bên biển. Trong lòng núi có những hang đá mát rượi, có những ngôi chùa cổ khói hương thơm ngát, có tiếng chuông ngân nga theo gió. Người ta đến đây leo từng bậc đá, ghé từng mái chùa, kính cẩn thắp một nén nhang. Và mỗi khi đứng dưới chân núi ngước nhìn lên, có người lại khẽ nhớ về ông lão đánh cá năm nào, về quả trứng rồng lóng lánh, và về con rùa vàng đã dặn ông giữ gìn một điều quý giá bên bờ biển này.